The History of Middle-earth (HOME)

The History of Middle-earth (HOME)


The purpose of this list is to show which texts have been gathered in The History of Middle-earth, edited and compiled by Christopher Tolkien, and to guide prospective readers to specific volumes where the writings they are interested in can be found.

Within the HOME cycle, there are several sub-series: Volumes One and Two comprise The Book of Lost Tales and contain the earliest versions of J.R.R. Tolkien’s myths, Volumes Six, Seven, Eight and Nine are collectively known as The History of The Lord of the Rings and present the development of that grand tale, Volumes Ten and Eleven contain The Later (post-LOTR) Silmarillion.

Volume Three – The Lays of Beleriand – encompasses the tales of the Children of Hurin and Beren and Luthien in alliterative verse; and some abandoned poetry. Volume Four contains the earliest version of what would become The Silmarillion, and also texts on the cosmology and geography of the World these tales are set in. Volume Five explores the different accounts of the Downfall of Numenor. Volume Twelve provides insights into the development of the LOTR appendices.

1. The Book of Lost Tales Part One

– earliest versions of the myths
– the frame story of Eriol’s voyage to Tol Eressëa
– Middle-earth as Europe’s distant past
– tales from The Music of the Ainur to the Coming of Men

2. The Book of Lost Tales Part Two

– early accounts of:

* Beren and Luthien
* Túrin Turambar
* The Fall of Gondolin
* Nauglamír, the Necklace of the Dwarves
* Eärendil and his voyage

– The History of Eriol or Ælfwine and the End of the Tales (different versions, in some Tol Eressëa is Britain, in others it is a long-forgotten isle to the west, Seven Invasions of Great Britain/Luthany, the Elves leave when the Rumhoth (Romans) invade, Eriol is the father of Hengest and Horsa under whom the Angles, the Saxons and the Jutes settle in England).

3. The Lays of Beleriand

– tales of the Children of Hurn in alliterative verse
– The Lay of Leithian (history of Beren and Luthien)
– abandoned poems: The Flight of the Noldoli, Lay of Eärendel (fragment), The Lay of the Fall of Gondolin

4. The Shaping of Middle-earth

– the earliest version of “Silmarillion”
– The Quenta (second version of what would become Quenta Silmarillion)
– The Horns of Ylmir (the song Tuor wrote for Eärendil his son)
– the first Silmarillion map
– Ambarkanta: The Shape of the World (by the in-universe scholar Rúmil)
– The Earliest Annals of Valinor (from the creation of Arda to the arrival of Fingolfin in Beleriand)
– The Earliest Annals of Beleriand

5. The Lost Road and Other Writings

– The Fall of Númenor and the Lost Road
– The Early History of the Legend
– The Fall of Númenor
– The Lost Road (Amandil & Elendil, Eädwine & Ælfwine, Audoin & Alboin, Edwin and Elwin)
– stories Valinor and Middle-earth from before The Lord of the Rings was written (including The Later Annals of Valinor, The Later Annals of Beleriand, Ainulindalë, The Lhammas, Quenta Silmarillion)

6. The Return of the Shadow (The History of The Lord of the Rings Volume One)

– the evolution of the tale that would become The Lord of the Rings
– additional and abandoned scenes
– notes and outlines providing insights into Tolkien’s writing process
– Volume One explores the development of the story from the beginning till the events in the Mines of Moria)

7. The Treason of Isengard (The History of The Lord of the Rings Volume Two)

– further notes, outlines, and drafts
– original introductions of Galadriel, Treebeard, Éowyn

8. The War of the Ring (The History of The Lord of the Rings Volume Three)

– Part One: The Fall of Saruman (events from The Destruction of Isengard by the Ents to the parley between Gandalf and the traitor Saruman)
– Part Two: The Ring Goes East (events from Frodo and Sam’s meeting with Gollum and their journey to the pass of Cirith Ungol)
– Part Three: Minas Tirith (events of the Siege of Gondor, the Battle of Pelennor the Fields, the Ride of the Rohirrim and the War of the Ring, till Gandalf’s meeting with Sauron’s envoy at the Black Gate)

9. Sauron Defeated (The History of The Lord of the Rings Volume Four)

– Part One: The End of the Third Age; study of the evolution of the story following Sam’s rescue of Frodo at Cirith Ungol, till the End of the Third Age
– original version of the Scouring of the Shire
– unpublished Epilogue
– Part Two: The Notion Club Papers (a story connecting the legends of Numenor to the 20th century Britain)
– Introduction, Foreword and List of Members, The Notion Club Papers Part One, The Notion Club Papers Part Two, earlier versions of these tales
– Part Three: The Drowning of Anadûnê (third version of the Fall of Numenor, the original, the second and the final account of The Drowning of Anadûnê)

10. Morgoth’s Ring (The Later Silmarillion Volume One)

– the post-LOTR versions of The Silmarillion tales
– Ainulindalë
– The Annals of Aman
– The Later Quenta Silmarillion Phase One
– The Later Quenta Silmarillion Phase Two
– Athrabeth Finrod ah Andreth; the discussion between Finrod Felegand of the Elves and Andreth, an mortal woman, on the differences between their two kindreds and their final destinies
– Myths Transformed, Tolkien’s never finished attempt to rewrite the entire tales with some radical changes (origins of the Orcs, the cosmology of Eä, the role of the Two Trees of Valinor, different span of the tales – one Valian Year = 144 solar years, the Round World version of the Silmarillinon, Arda never changes shape etc.)

11. The War of the Jewels (The Later Silmarillion Volume Two)

– second part of the partially rewritten Silmarillion drafts from the 50s
– The Grey Annals (including tales of Beren & Luthien and Turin)
– drafts of The Silmarillion chapters (from the coming of Men to the Ruin of Beleriand)
– The Wanderings of Húrin and Other Writings not forming part of the Quenta Silmarillion (Ælfwine and Dírhaval, Maeglin, Of the Ents and the Eagles, The Tale of Years)
– Quendi and Eldar, lingustic essays on the Elvish tongues, the Elves and their tribes, Cuivienyarna – the legend of the awakening of the Elves)

12. The Peoples of Middle-earth

– evolution of the LOTR appendices
– The Prologue, The Appendix on Languages, The Family Trees, The Calendars
– The History of the Akallabêth (texts A, B, B2 and C); in text A the framing story of Ælfwine the sailor’s meeting with the Eldar scholar Pengolodh is retained, different versions of how Míriel’s marriage to Pharazôn came to be (in one she loved him and yields the Sceptre to him, in another she was already bethrothed to Amandil’s brother Elentir, while in the final she is forced to marry her cousin Pharazôn)
– The Tale of Years and the Second Age (development of Appendix B in LOTR)
– The Heirs of Elendil (on which Appendix A is based)
– The Tale of Years and the Third Age (Appendix B)
– Of Dwarves and Men
– The Shibboleth of Fëanor, a linguistic essay
– The Problem of Ros
– Last Writings (three texts from the final year of Tolkien’s life; Glorfindel, The Five Wizards and Círdan)
– Dangweth Pengoloð, Pengolodh’s teaching to Ælfwine concerning the Elder Days, and their discussions
– Of Lembas
– The New Shadow, a LOTR sequel abandoned after 13 pages, the story is set some 220 years into the Fourth Age
– Tal-Elmar, a tale on the Numenorean colonization of Middle-earth as seen from the eyes of a native

13. Index




Bluetiger’s Bibliography:

Bluetiger’s Bibliography:

The Advent Calendar 2017 Series in English

The Advent Calendar 2017 – Introduction
3rd of December 2017: Tom Bombadil and Coldhands
4th of December 2017: House Harclay and Triple Moon
5th of December 2017: Daeron
6th of December 2017: Saint Nicholas Day
7th of December 2017: Sansa and Luthien
8th of December 2017: The Burning of the Ships: Feanor, Brandon, Nymeria
9th of December 2017: Oak King, Holly King and Renly
10th of December 2017: The Long Night upon Valinor
11th of December 2017: Arien and Tilion
12th of December 2017: Numenor
13th of December 2017: Minas Ithil, Minas Anor
14th of December 2017: Disaster of the Gladden Fields
15th of December 2017: The Wild Men of the Woods
16th of December 2017: Thoren Smallwood
17th of December 2017: The Valar
18th of December 2017: The Maiar
19th of December 2017: The Elves (Eldar, Quendi)
20th of December 2017: The metals of Middle-Earth
21st of December 2017: Yule
22nd of December 2017: Bran
23rd of December 2017: Baldur
24th of December 2017 (Christmas Eve): Eärendil, The Evenstar and The Morningstar

The Advent Calendar 2017 Series in Polish

Kalendarz adwentowy – Wstęp
3 grudnia 2017: Tom Bombadil i Zimnoręki
4 grudnia 2017: Ród Harclayów i Potrójny Księżyc
5 grudnia 2017: Daeron
6 grudnia 2017: Dzień Świętego Mikołaja
7 grudnia 2017: Sansa i Luthien
8 grudnia 2017: Spalenie okrętów: Feanor, Brandon, Nymeria
9 grudnia 2017: Król Dębu, Król Ostrokrzewu, Renly
10 grudnia 2017: Długa Noc nad Valinorem
11 grudnia 2017: Ariena i Tilion
12 grudnia 2017: Numenor
13 grudnia 2017: Minas Ithil, Minas Anor
14 grudnia 2017: Klęska na Polach Gladden
15 grudnia 2017: Dzicy Ludzie z Lasu
16 grudnia 2017: Thoren Smallwood
17 grudnia 2017: Valarowie
18 grudnia 2017: Majarowie
19 grudnia 2017: Elfowie (Eldarowie, Quendi)
20 grudnia 2017: Metale Śródziemia
21 grudnia 2017: Yule
22 grudnia 2017: Bran
23 grudnia 2017: Baldur
24 grudnia 2017 (Wigilia Bożego Narodzenia): Eärendil, Gwiazda Wieczorna i Poranna

The Tolkienic Song of Ice and Fire Series

The Tolkienic Song of Ice and Fire, Episode I
The Tolkienic Song of Ice and Fire, Episode II
The Tolkienic Song of Ice and Fire: Sansa & Lúthien
The Tolkienic Song of Ice and Fire: Minas Tirith and the Hightower
The Tolkienic Song of Ice and Fire: Argonath and the Titan of Braavos
The Tolkienic Song of Ice and Fire: Sailing to the Uttermost West
The Tolkienic Song of Ice and Fire: A Brief History of Gondor
The Tolkienic Song of Ice and Fire: Appendices
The Advent Calendar 2018 – Introduction
The Advent Calendar 2018 – The Return of the Queen
The Advent Calendar 2018 – Eärendil, Bearer of Light
The Advent Calendar 2018 – The Jade Empire
The Advent Calendar 2018 – Aenar’s Aeneid

Artykuły na FSGK PL:

Obłąkane Spekulacje: Wstęp do Mitycznej Astronomii (część 1) – FSGK
Obłąkane Spekulacje: Wstęp do Mitycznej Astronomii (część 2) – FSGK
Droga do “Ognia i krwi” (na podstawie tekstu BryndenaBFisha) – FSGK
Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Asshai przy Cieniu) – FSGK
Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 1) – FSGK
Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2, rozdział 1: Królestwa Stepów) – FSGK
Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2, rozdział 2: Przyszła na Sarnor zagłada) – FSGK


George R.R. Martin pisze współczesną mitologię
Astronomia wyjaśnia legendy lodu i ognia
Krwawnikowy Cesarz Azor Ahai
Fale Nocy i Księżycowej Krwi
Góra kontra Żmija i Młot Wód
Tyrion Targaryen (oprócz ostatniego rozdziału)
“Lucifer” Znaczy Światłonośca
Szary Król i Morski Smok
Ostatni Bohater i Król Ziarna
Król Zimy, Władca Śmierci
Straż Długiej Nocy
Świt jest oryginalnym Lodem – Część pierwsza
Świt jest oryginalnym Lodem – Część druga
LML TV, odcinek I: Długa Noc
O autorze ‘Mitycznej Astronomii Ognia i Lodu’ – LMLu
WorldCon 2018, San Jose, Kalifornia. Pytania i odpowiedzi (Q&A) z Georgem R.R. Martinem (relacja LMLa)
Mityczna Astronomia numerem 1 wśród analiz Pieśni Lodu i Ognia – wg. The Fandomentals (artykuł Gretchen)

Mityczna Astronomia w skrócie (streszczenia):

Krew Innego: Preludium Chłodu
Krew Innego: A Baelful Bard and a Promised Prince

The Tolkienic Song of Ice and Fire: Sailing to the Uttermost West

The Tolkienic Song of Ice and Fire: Sailing To The Uttermost West

by Bluetiger



In the final episode of Game of Thrones Arya Stark makes the choice of leaving Westeros and sailing west, into uncharted waters of the Sunset Sea and whatever seas and oceans might lay further. Many fans made a connection between this conclusion to Arya’s story and the ending of J.R.R. Tolkien’s The Lord of the Rings, where several characters, such as Frodo, Bilbo, Elrond, Galadriel and Gandalf also sail west from the Grey Havens.

Considering there were so many visual and storywise references and similarities to LOTR, I believe it is quite likely that the GOT screenwriters included this parallel intentionally. From a certain point of view, I think Arya’s ending in the ASOIAF novels could be generally the same. Perhaps different events will lead to it, but I can see Arya doing such a thing. After all she always admired Nymeria, the warrior queen of the Rhoynar who led the famous fleet of ten thousand ships, to the point where she named her direwolf pup after her. Actually, it is in Arya’s chapter where the reader first hears about Queen Nymeria and what she did, early in A Game of Thrones.

Maybe the story of Elissa Farman from Fire & Blood is also supposed to foreshadow Arya’s fate. After all, both characters have a connection to Braavos – Arya travels there and becomes a Faceless Man in the making, Elissa flees there after stealing three dragon eggs from Dragonstone. In fact, both heroines have abandoned their name and surname in this Free City and assumed a new identity – Arya became the Cat of the Canals, No One, the Blind Girl and Mercedene “Mercy”, Elissa Farman became Alys Westhill. It’s also quite curious that of all the names, GRRM made the choice to make Elissa’s alias “Alys” – after all, in ASOIAF, that’s the name of Arya’s lookalike Alys Karstark, who might be the grey girl on a dying horse Melisandre saw in a vision.

The name Elissa also holds special significance and deep symbolic meaning, I believe – several months ago, I wrote an essay about parallels between ASOIAF and Vergil’s The Aeneid: Aenar’s Aeneid a Tolkienic Song of Ice and Fire essay by Bluetiger; The Advent Calendar 2018, Week Four. It turns out that the mythological Elissa was a Queen of Tyre who was forced to flee from her city when her younger brother made an attempt to usurp the throne, and she led her faithful followers on a fleet of ships across the Mediterranean Sea, until they reached the coast of Northern Africa, where they founded the city of Carthage. There is more to this story, and if you’re interested in such topics, please check out my original essay.

House Stark also has a connection with sailing west into the unknown beyond the Sunset Sea – after all, it was King Brandon the Shipwright who made the first recorded attempt to explore lands to the west of Westeros. He never returned and his son and heir Brandon the Burner famously put the entire northern fleet to torch out of grief. It is worth mentioning that in the real-world folklore, Saint Brendan the Navigator, a 6th century monk from Ireland, supposedly sailed across the Atlantic – and thus west from his homeland – and reached places like Iceland, Greenland, Northern America and various legendary islands inhabited by strange creatures and tribes.

The motif of the hero sailing away from the known world at the end of his arc features prominently in Arthurian legends – the final resting place of King Arthur himself is the Isle of Avalon, where the mortally wounded monarch is taken by ship.

Thanks to Tolkien, who gave his heroes Frodo and Bilbo “an Arthurian ending” sailing towards the Uttermost West will forever hold an important meaning in fantasy literature. In this essay, I’ll explain what it means in LOTR and more generally in Tolkien’s Legendarium. I’ll explore what the White Ship actually saved towards, why that place was so special, what was the ultimate fate of those who traveled there, and also list all major characters who made this voyage over thousands of years.


The Uttermost West: Valinor

The Uttermost West was another name of the continent of Aman, also known as the Undying Lands and the Blessed Realm, where the realm of Valinor was located. Calling Valinor “LOTR Heaven” would not be correct and actually quite misleading, but this land was the closest thing Arda – the planet where LOTR takes place – had to Heaven (understood as a place similar to Heaven of the Christian faith). Another analogue we could use would be to call it Earthly Paradise (the Divine Comedy one), though this comparison is also imperfect.

Eons before the events of the War of the Ring, Arda and the entire Universe was created by Eru Iluvatar, the God. The Ainur (Holy Ones) are basically Angels, “offspring of Iluvatar’s thought” and first sentient beings created by him. During the Music of the Ainur, choirs of the Holy Ones made a song that created a vision of Arda. This Vision of the World showed the Ainur how its history will unfold, its very nature and ultimate fate. They gained great wisdom and knowledge, but they were not fully omniscient, for that is the attribute of Iluvatar alone. After the Music faded, Iluvatar pronounced the word , which means Be! (as in Let it Be!). This turned the Vision into something real, and the Created World manifested itself within the Void.

According to Ainulindalë, which is the first part of The Silmarillion and recounts the creation of the world by Iluvatar, the Universe which came to be referred also by the word Eä, is a vast place of “wheeling fires” – stars, systems and galaxies surrounded by the Void. Within this Created World, Arda is the only place where the Children of Iluvatar – the races of Elves and Men – lived.

In those primeval times, some of the Ainur decided to enter the physical world instead of staying with Iluvatar in the Timeless Halls beyond the Deeps of Time. They would become bound to it until its final end, and serve as its guardians and shapers. The greatest of those Ainur were the Valar, the Powers of Arda. Those mighty angelic beings were later mistaken for gods by many peoples. There are fourteen Valar, seven Lords and seven Queens. However, there once were fifteen. The greatest of the Valar and all the Ainur was Melkor, but he fell and became Morgoth, the first Dark Lord. It was Morgoth who is the main antagonist of The Silmarillion. Sauron, the second Dark Lord after Morgoth’s defeat, was his chief lieutenant and most powerful servant in the First Age.

Sauron was initially one of the lesser Ainur, not counted among the Valar, who also entered the Created World and were supposed to provide help to the Powers of Arda. Those Ainur were known as the Maiar (Beautiful Ones). The most prominent Maiar are: Eönwë (banner-bearer and herald of Manwë, Melkor’s brother and King of the Valar), Ilmarë (handmaiden of Varda, Manwë’s wife and Queen of the Valar), Melian (mother of Luthien from the Lay of Beren and Luthien), Arien and Tilion (guardians of the Sun and the Moon, respectively), the fallen Maiar who served Morgoth such as the Balrogs, Mairon (who fell and became Sauron) and the Five Istari (Wizards) – Curumo (Saruman the White), Aiwendil (Radagast the Brown), Olorin (Gandalf the Grey) and the Blue Wizards Alatar and Pallando.


The Ainur and their Sub-groups, chart by Bluetiger

In the earlies millenia of Arda’s existence, Melkor made an attempt to claim it for his own, but the other Valar defied him during the First War. It was a cataclysmic era, for as the Valar tried to shape the world, the Dark Lord would constantly undo their progress – the lowered the mountain ranges they raised, he erected new mountains and hills in places where they intended valleys, he spilled the water from their seas and poured it in places where they wanted to have dry land. The initial design for Arda was forever lost and the perfect world the Valar tried to create would never come to be. In the end, Melkor was defeated and escaped beyond the Walls of Night, and Arda could finally enjoy some peace and tranquility.

In this time, the Valar made their dwellings at the very midpoint of the perfectly symmetrical world they made. This mindpoint was the beautiful and hallowed Isle of Almaren in the middle of the Great Lake in the center of Middle-earth, the central continent of Arda. To illuminate the world, the Valar built the Two Lamps, Illuin and Ormal, one in the northern part of Middle-earth and one in the south.


Arda during the Years of the Lamps, chart by Bluetiger

The Spring of Arda came to an end when Melkor suddenly returned, taking the unsuspecting Valar by surprise. The Dark Lord’s hosts of fallen Maiar attacked both Lamps and brought them down. Their downfall was catastrophic, the lands were shaken and the primeval symmetry was gone. The layout and shape of all continents and seas was shaped. The Isle of Almaren was completely destroyed and the Valar withdrew to the western reaches of Arda – to the Uttermost West that would be associated with them henceforth. The Valar came to the continent of Aman, where they founded the realm of Valinor. It was separated from Middle-earth and other lands by the vast Sundering Seas of Belegaer (though in the far north, there was a land bridge made of ice, in the frozen wastes of Helcaraxë). The Valar also raised the mountain wall of Pelóri, Mountains of Defence, on the eastern shore, to shield their new lands from the Dark Lord’s incursions.


Arda during the Years of the Trees, chart by Bluetiger

Valinor was a hallowed land where the Deathless dwelt, and this made the entire realm free from sickness, withering, corruption or any stain. The Blessed Realm was the most beautiful place on Arda, almost incomparable to Middle-earth.

The most notable landmarks were: the Pastures of Yavanna (the Valië called the Giver of Fruit and Queen of Earth), the sprawling fields of golden wheat; Woods of Oromë the Huntsman, rich in all kinds of wildlife; the Halls of Nienna (the Lady of Pity and Mourning, whose student Gandalf once was) with windows looking outward the Walls of the World; the Halls of Mandos, where the Vala of the same name lived and where the souls of the dead were summoned (Elves to be re-embodied after some time, humans to prepare for their final journey out of the world, to face Iluvatar). The Halls of Mandos were ornamented with tapestries woven by Mandos’ wife Vairë, whose works chronicled the entire history of Arda.

In Valinor there were also the Gardens of Lorien, the fairest of all places, inhabited by Irmo, the Vala of dreams and visions, and his wife Estë, the healer of hurts and weariness. There were also the Mansions of Aulë, Smith of the Valar, filled with forges, furnaces and smithies. The place where the Lords and Queen of the Valar gathered when a council was convened was called Máhanaxar, Ring of Doom. Meanwhile, Varda (who had many names and epithets in Elven poetry, such as: Elentári Queen of Stars, Tintallë the Kindler, Elbereth the Star-queen and Gilthoniel the Star-kindler) and Manwë (Súlimo the Breather, Lord of Breath of Arda, High King of Arda, Elder King, Vice-regent of Eru Iluvatar) lived in the palace Ilmarin, atop the highest peak in all of Arda, Taniquetil, also named: the White Mountain, Amon Uilos, Oiolossë the Everwhite and Elerrína Crowned with Stars.

Only Ulmo – Lord of Waters, King of the Sea and Dweller in the Deep – chose to have to permanent abode and instead live in the oceans, the seas and the rivers of Arda. As The Silmarillion explains: “Ulmo speaks to those who dwell in Middle-earth with voices that are heard only as the music of water. For all seas, lakes, rivers, fountains and springs are in his government; so that the Elves say that the spirit of Ulmo runs in all the veins of the world”. This might be why creatures of evil such as the Nazgul are afraid of crossing water.

The remaining Valar are: Tulkas the Valiant, the mightiest warrior of Arda; his wife Nessa the Dancer; and Yavanna’s younger sister Vána.

The major city of Valinor was Valmar, the City of Many Bells. The greatest wonder of the Blessed Realm, the Two Trees of Valinor – silver Telperion and golden Laurelin – grew on the green mound of Ezellohar or Corollairë near its gates. Later, when the Elves settled in Valinor, their own cities were built: Tirion upon the Hill of Túna, capital of the Noldor; Feanor’s stronghold of Formenos in the north; and Alqualondë, the Swanhaven, on the eastern shore.

All in all, Valinor was the most beautiful, the most peaceful and the most hallowed place on Arda. Over the ages, numerous characters and sometimes entire peoples would journey towards it. Their motives, however, varied greatly. Some were invited by the Valar, some sought the Powers of Arda to plead for forgiveness or ask for help. Others had darker purposes in mind. In the following section I’ll explore the most important of them.


The Vanyar, the Noldor and the Teleri

The first beings invited to Valinor were the Elves. The Firstborn Children of Iluvatar first awoke in the eastern region of Middle-earth, on the shores of Lake Cuiviénen (which means Waters of Awakening), which was in reality a bay of the inland Sea of Helcar. Morgoth – I’ll use the Dark Lord’s later name to describe him, though in the era I’m about to discuss this would be an anachronism, as it was given to him as an insult by Feanor much later – learned about this sooner than the Valar and dispatched evil beasts and shadows to harass the Elves, and even capture some. According to some legends, orcs descends from those first Elves corrupted by the Dark Lord. Some time later, one of the Valar – Oromë the Huntsman, who would often hunt in the vast woods covering Middle-earth in this age – came across the Elves and shared the news with the others. Oromë also gave a name to this first race of the Children of Iluvatar – he called them the Eldar, People of the Stars, because when he found them, they were contemplating the night-sky and admiring the stars of Varda. The Elves initially called their own kind the Quendi, Those Who Speak With Voices, as they knew no other species which possessed this ability.

When the Valar learned that Morgoth was attacking the Elves, they gathered their host of faithful Maiar and besieged the Dark Lord’s fortress of Utumno in the northern region of Middle-earth (previously, this continent was all but abandoned by the Valar, who moved to Valinor and had no business in this part of the world). Little about this War for the Sake of Elves survived in Elven chronicles or legends, but they remember seeing bright flashing lights in the north and the glow of great fires. Morgoth was captured and taken to Valinor, where he was imprisoned, but the Valar believed Middle-earth to be still too dangerous to be the place where the Elven-kind would flourish. Thus, they invited them all to Valinor. The Elves were uncertain if they should accept, and three envoys were sent to Valinor to survey that realm. Their names were: Ingwë, Finwë and Elwë. All would become kings. The messengers witnessed the glory of the Undying Lands and returned to their fellow Elves, urging them to begin the Great Journey to Valinor.

Not all agreed to this, however, and the Elves became sundered for the first time. The one group were the Avari (Refusers), who wanted to stay in Middle-earth and never set off on the Great Journey. Their leaders were named Morwë and Nurwë.

The Elves who began the long westward voyage were the Eldar (this name originally referred to all Elves). They were divided into three tribes or kindreds.

The Vanyar (Light-elves, Fair-elves) had pale skin and golden hair, in battle their weapon of choice was spear and their king was Ingwë, who was also granted the title of the High King of the Elves. The Vanyar were the least numerous tribe and they arrived in Valinor first.

The Noldor (Deep-elves) had dark hair – though some of the sons of Feanor famously had copper hair of their mother Nerdanel, and Feanor’s mother Miriel had silver hair. Their skills in craftsmanship and smithing were unequalled, their weapon of choice was sword and their king was Finwë.

The Teleri (Lindar, the Singers) were the largest group, so they had two leaders, brothers Elwë (one of the three envoys) and Olwë. Their hair was either dark or silver, and they fought with bows. In contrast to the Vanyar and the Noldor, not all of the Teleri who set off on the Great Journey arrived in Valinor.

The first group to split were the Nandor (Those Who Go Back). They were disheartened upon seeking the towering peaks of the Misty Mountains and settled in the Vales of Anduin. The Silvan Elves of the Third Age, people of Mirkwood and Lorien, were their descendants. When the remaining Teleri crossed the Misty Mountains, then the Blue Mountains and entered the region of Middle-earth by the Bay of Balar, Beleriand – where the events of The Silmarillion unfold and which at the time of LOTR has been submerged under the sea for millennia – they discovered that the Vanyar and the Noldor arrived so long in advance that the Valar decided to bring them to Valinor first and then return for the Teleri.


Arda in the First Age

For the purpose of transporting the Elves across the sea, the Vala Ulmo used a sizeable island originally located in the middle of the Great Sea, halfway from Middle-earth to the Blessed Realm and thus far away from any other land. That is why it was called Tol Eressëa, the Lonely Island. Ulmo used this isle as a ferry, pushing it back and forth between Aman and Beleriand. Awaiting this ferry, the Elves set up camps in Beleriand, with the Vanyar and the Noldor arriving first and the Teleri lingering behind.

It was in the woodlands of Beleriand that the Telerin king and one of co-leaders, Elwë, would meet Melian the Maia while wandering alone in the forest of Nan Elmoth. They fell in love and stood there entranced for many years, looking into one another’s eyes as if under some spell or enchantment. The Teleri searched for their lost lord, but when this seemed to be in vain, Ulmo refused to wait for longer and ferried the Vanyar and the Noldor to Valinor. Elwë’s brother Olwë continued the search, but when Ulmo returned with Tol Eressëa many years later, he agreed to abandon the futile quest and bring his people to Valinor.

However, some refused to forsake their king and thus the Teleri were once again divided, into those who sailed west and those who stayed in Beleriand. Another group which made camp on the shores of the Great Sea became enamoured with it and befriended the Maia of the Inner Seas and one of Ulmo’s subjects, Ossë. When those Elves were supposed to sail west, Ossë persuaded them to stay and they became the Falathrim, Elves of the Coastland of Falas in Middle-earth. Their lord was Nowë, who became known as Círdan, the Shipwright. He would play a crucial role in providing vessels for future voyages to Valinor.

When Elwë re-appeared before his people many years later, they welcomed him as their king and his wife Melian and their queen. Elwë and Melian founded the Kingdom of Doriath in Beleriand, and soon Elwë became the High King of the Sindar – the Grey Elves, as his followers came to be known. Meanwhile, the Teleri who sailed to Valinor lived for some time on the Isle of Tol Eressëa, now placed by Ulmo close to the shores of the Undying Lands, in the Bay of Eldamar. Some time later the Teleri of Aman, now referred to as the Falmari, Folk of the Waves, moved to Valinor proper and built their port city of Alqualondë, the Swanhaven.


Thus, the first to sail westward from Middle-earth, to Valinor, were the three kindreds of the Eldar – the Vanyar, the Noldor and the Teleri (though not all). They were invited there by the Valar, who believed Middle-earth to be too perilous for this newly awakened race of the Children of Iluvatar. The Undying Lands were supposed to be the place where their kind would flourish in peace, and for some time, they did just that. But it would not last.


Flight of the Noldor

To explore the later attempts of crossing the Great Sea – Belgaer – and reaching Valinor I have to briefly summarise some of the incredibly complex events of The Silmarillion. Obviously, much and more will go unmentioned.

The Teleri finally settled in Aman in the Valian Year 4661. Unfortunately, at different stages of his work on the Legendarium, J.R.R. Tolkien used different figures for how many solar years are there in one Valian Year. In the early texts, one Valian Year amounted to around 10 solar years, which was changed to around 9,58 solar year. Later, he wanted to rewrite the entire First Age chronology, using the 1 Valian Year = 144 solar years figure.

We know that the First War with Morgoth ended in V.Y. 1500, that the Two Trees of Valinor were created in V.Y. 3500 and that the first Elves awoke in V.Y. 4550. The Great Journey of the Eldar commenced in 4605, the Vanyar and the Noldor were ferried to Valinor in 4632 and the Teleri were taken there in 4651. The Valar started working on the Sun and the Moon in V.Y. 4997, and the Moon first rose in 5000, and this event marked the end of the Years of the Trees and the beginning of the Years of the Sun.

Then there were 590 solar years of the First Age, 3441 solar years of the Second Age, 3021 solar years of the Third Age and at least 220 solar years of the Fourth Age. Thus, Tolkien’s works are set over a period of at least 7272 solar years and 5000 Valian Years (as long as 47 910 solar years using the 9,582 years figure, 720 000 years using the 144 solar years number).

The Eldar lived in Valinor in peace for centuries (363 Valian Years, so either around 3478 solar years or over 52 272 solar years). In this time their kind flourished, and many great feats of science, linguistics, craft and art were accomplished. For example, a Noldorin Loremaster named Rúmil from the city of Trion invented the first Elvish alphabet, the Sarati. This sage also penned invaluable historical documents, such as the in-universe Ainulindalë (the first part of The Silmarillion), the geographical work known as Ambarkanta: The Shape of the World, various linguistic texts on the Elvish languages and the Annals of Aman, a chronological list of all major events from the creation of the world. Later, Fëanor created his own writing system which gained great popularity and was used in all four ages, the Tengwar. However, his most notable creation were the three jewels containing the light of the Two Trees of Valinor, known as the Silmarils.

This peaceful era would come to an end in 4995, when Morgoth found a way to treacherously assault Valinor, destroy the Two Trees and steal the Silmarils. King of the Noldor, Finwë, was also killed by him. When his son Feanor found out about this, he was overcome with rage and, gathering his seven sons in the city of Tirion, made the solemn and dreadful Oath of Fëanor – that they would not rest until the Silmarils are recovered, and woe to any of the Valar, the Maiar, the Eldar, Men or Morgoth’s creatures who would try to stand in their way.

Feanor also gave a fiery speech, rebelling against the Valar who forbade the Noldor to leave the Blessed Realm and chace after the Dark Lord. He blamed the Valar alongside Morgoth for what had happened, and asked why the Noldor should serve those who were unable to defend even their own land. Feanor urged his followers to return to the vast lands of Middle-earth – which were, according to him, denied to them by the Valar, who would rather keep the Elves in their golden cage. The Noldor, the most valiant of all peoples of Arda, should instead come back to the continent of their awakening and carve out kingdoms for themselves. Upon hearing those words, similar desires awoke in the hearts of many, and one of those was Galadriel, the daughter of Feanor’s half-brother Finarfin.

Feanor’s host then marched towards the coastal city of the Teleri, Alqualondë. There they demanded to be given the famed swan-ships, as they had no fleet of their own and a great number of vessels was necessary to transport the Noldor to Middle-earth. The Teleri refused to do so, as that was against the will of the Valar. Furious upon this denial, the Noldor sacked Alqualondë, massacred its people and took their ships by force. In consequence, the Valar cursed the Noldor and banned them from ever returning to the Undying Lands. Mandos, the Doomsman of the Valar, made the following prophecy:

“Tears unnumbered ye shall shed; and the Valar will fence Valinor against you, and shut you out, so that not even the echo of your lamentation shall pass over the mountains. On the House of Fëanor the wrath of the Valar lieth from the West unto the uttermost East, and upon all that will follow them it shall be laid also. Their Oath shall drive them, and yet betray them, and ever snatch away the very treasures that they have sworn to pursue. To evil end shall all things turn that they begin well; and by treason of kin unto kin, and the fear of treason, shall this come to pass. The Dispossessed shall they be for ever”. (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)

When Feanor’s followers landed in Beleriand, the westernmost region of Middle-earth, he had all the stolen Teleri swan-ships put to torch (in ASOIAF, both Nymeria’s and Brandon the Burner’s ship-burnings might be references to this event). For over 500 years, the Noldor and their allies (human tribes known as the Edain, and the Grey Elves) battled Morgoth in Beleriand.

In the end, all those efforts were in vain. Feanor was slain in the early battle of Dagor-nuin-Giliath (Battle-under-Stars). The Noldor defeated Morgoth’s forces in the third great battle of Beleriand, Dagor Aglareb (the Glorious Battle), which led to the Siege of Angband, the Dark Lord’s stronghold in the north. The siege was broken after about 400 years and two catastrophic battles followed – Dagor Bragollach (Battle of Sudden Flame), during which Morgoth dueled and killed Fingolfin, the High King of the Noldor; and Nirnaeth Arnoediad (Battle of Unnumbered Tears), in which fell Fingolfin’s son Fingon, the second High King of the Noldor in Middle-earth. Kingdoms of Beleriand – Nargothrond, Doriath, Gondolin and others – fell one by one.


Voronwë and Turgon’s Emissaries

At one point, when the situation of the Noldor was plainly dire, King Turgon of Gondolin commissioned Cirdan the Shipwright to construct a number of ships, which were then used to sail westward and attempt to reach Aman, where the emissaries would plead with the Valar for forgiveness and help. All those ships were lost at sea, however, as Valinor was now defended by mists, shadow covering the sea and a treacherous archipelago of uncharted the Enchanted Isles. Only one of Turgon’s mariners would wash on shore of Beleriand many years later.

His name was Voronwë, and he was saved by the grace of Ulmo, who gave him the mission to guide a human warrior named Tuor to the Hidden City of Gondolin, where he was supposed to warn King Turgon against the danger that would soon come to his realm (foreshadowing Morgoth’s invasion and sack of the city). Turgon would not listen to this prophecy and instead of abandoning his marvellous Gondolin, chose to make it even more isolated and heavily guarded.


Tuor and Idril

Tuor remained in Gondolin, where he fell in love and later married Turgon’s daughter Idril Celebrindal. Their son Eärendil was the second child born from an union of the Eldar and the Edain. The family managed to escape from the Sack of Gondolin in First Age year 510. Tuor and Idril fled to the coastal Havens of Sirion, which at that time were the only place in Beleriand not overrun by Morgoth’s legions.

In 525 Tuor felt strange sea-longing and having constructed a ship named Eärrámë (Sea-wing) sailed west with Idril. No news concerning their fate ever reached Middle-earth, but according to legend told among the Elves and Men, by the grace of Ulmo or perhaps Iluvatar himself, Tuor and Idril were allowed to bypass all the dangers of the Great Sea and arrive in Valinor, where Tuor was granted immortality as the only human ever, and would be henceforth counted among the Eldar. How much of that story is true, no one can tell.


Elwing and Eärendil

Beleriand, as I have already mention, was almost fully conquered by Morgoth. Some Elves managed to flee to the Isle of Balar in the of the same name (according to some traditions, this isle was in fact a chunk of Tol Eressëa which was once anchored in this place when Ulmo used it as a ferry for the Eldar. Among them were Círdan the Shipwright and young Ereinion Gil-galad, the new High King of the Noldor following King Turgon’s death during the Fall of Gondolin.

Another group of refugees settled in the coastal land of Arvernien, in the Havens of Sirion. Their leaders were Tuor and Idril’s son Eärendil and his wife Elwing, daughter of the Half-elven Dior, son of the famous Beren and Luthien. With the aid of Círdan, Eärendil built a magnificent ship called Vingilótë, the Foam-flower, the fairest vessel to ever sail the seas.

The surviving Sons of Feanor wished to fulfill their Oath and claim one of the Silmarils, which has been recovered from Morgoth’s crown by Beren and Luthien and passed to their grand-daughter Elwing. For this reason they sacked the Havens of Sirion, slew its inhabitants and tried to seize Elwing, but she instead jumped into the sea. She was saved by Ulmo and transformed into a giant white bird, and in this guise she reached her husband’s ship far in the ocean.

Earendil and Elwing thought their twin sons Elrond and Elros were slain, while in reality they were saved by Maedhros, one of Feanor’s sons, who took pity on the children and raised them as his own sons. Thus, believing they have nothing to lose, they chose to break the ban of the Valar and sail west to Valinor, and there beg the Valar to forgive the Elves and provide aid to the Eldar and the Edain of Beleriand, now doomed to be subjugated by Morgoth. Thanks to the power of the Silmaril, Vingilótë was able to avoid all the obstacles and reach the shores of the Undying Lands. The Valar have foreseen this and dispatched their herald Eönwë to greet Earendil:

‘Hail Eärendil, of mariners most renowned, the looked for that cometh at unawares, the longed for that cometh beyond hope! Hail Eärendil, bearer of light before the Sun and Moon! Splendour of the Children of Earth, star in the darkness, jewel in the sunset, radiant in the morning!’. (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)

The Valar decided Earendil and Elwing should not be punished for coming to Valinor, as they came not for their own sake, but for the sake of all Men and Elves. They were allowed to settle in the Blessed Realm, and Earendil became the steersman of Vingilótë, now hallowed and transformed into a star known to us as Venus. To read more about Venus-related symbolism in Tolkien’s works please check out my essay Eärendil, Bearer of Light – a Tolkienic Song of Ice and Fire essay by Bluetiger; The Advent Calendar 2018, Week Two. The Valar also sent a great host of the Vanyar and the Maiar to Beleriand, on a fleet built by the Teleri of Alqualondë. During this War of Wrath Morgoth was defeated, though Beleriand was shattered and sunk beneath the sea as a result of the struggles between so powerful beings. The first Dark Lord was defeated and cast beyond the Walls of Night, but at a great cost. Also, his second-in-command Sauron was able to escape to the east with many of Morgoth’s former followers.


World map by OffensiveArtist, Wikimedia Commons (Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International)


The Elves after the War of Wrath

The Valar allowed the Noldor to return to Valinor, and once again invited those Elves who never voyaged there to come. Many chose to do so and left Middle-earth forever. Others, chiefly the Noldor and the Sindar, desired to stay on that continent. As Beleriand was sinking into the Great Sea, and all its realms were destroyed anyway, many would migrate west, into the lands known from The Lord of Rings.

A group of the Sindar (Grey Elves) arrived in Greenwood the Great (later called Mirkwood), where they mingled with Silvan Elves of Nandorin descent. One of those Sindar, Oropher, became the King of the Woodland Realm. Thranduil, the Elven-king from The Hobbit, was his son, and Legolas his grandson. Another Grey Elf, Amdír Malgalad, came to Lorien and became its king, as the Silvan Elves living there had no ruler or prince of their own. Ereinion Gil-galad, the High King of the Noldor, also stayed in Middle-earth and established the Kingdom of Lindon (to the west of the Shire). He was accompanied by Elrond, Feanor’s grandson Celebrimbor, Círdan the Shipwright, Galadriel and her husband Celeborn.


The Grey Havens in the Second Age

The Second Age was, unfortunately, not peaceful, as Sauron would slowly but steadily grow his power in Mordor, and threaten the Elves and Men of Middle-earth. The Elves were growing weary in the mortal lands, their kind was dwindling and fading away and the Dominion of Men, the time where Middle-earth would belong to humans entirely, was nearing. Círdan the Shipwright established the Grey Havens in Lindon, where ships would be waiting for the Elves willing to leave for Valinor. During the Second Age, many Elves chose to do so – some Noldorin, some Sindarin, but also numerous Silvan Elves, finishing their Great Journey at last. Ships were sailing westward from Lindon especially in times when Sauron’s power would grow, during the Dark Days before the Last Alliance of Men and Elves defeated the second Dark Lord, though not for good.


Ar-Pharazôn and the Numenoreans

We’ll return to the Elves and their voyages a bit later, but first we have to discuss another group that would make an attempt to travel to the Undying Lands in the Second Age – the Numenoreans. The Numenoreans were an advanced civilization descended from the Edain of the First Age, humans who sided with the Elves against Morgoth and were rewarded by the Valar after the War of Wrath.

They received the isle of Elenna-nórë (Starwards-land), shortened to Elenna (Starwards), also called Andor (Land of the Gift), Westernesse (Númenórë in Quenya, and Anadûnê in Adûnaic, the language of the Numenoreans). It was raised from the depths of the Great Sea by the Valar and placed in the Great Sea, but closer to Valinor than to Middle-earth. The Numenoreans, or Dúnedain, were blessed with longevity (they had lifespans of at least 300 years), and their first king was Elrond Half-elven’s twin brother Elros.

In their early days, they were the greatest friends the Elves had among mankind, and they had great respect and reverence to the Valar. However, even the mightiest of mortals were not allowed to set foot in the Undying Lands. The Numenoreans never truly understand why it was so, but they abode by the Ban of the Valar, that no ship from their isle may sail further west than to the point where it would no longer see the Numenorean coast. The Valar dispatched envoys to Numenor who attempted to explain why the Ban was necessary:

‘The Doom of the World,’ they said, ‘One alone can change who made it. And were you so to voyage that escaping all deceits and snares you came indeed to Aman, the Blessed Realm, little would it profit you. For it is not the land of Manwë that makes its people deathless, but the Deathless that dwell therein have hallowed the land; and there you would but wither and grow weary the sooner, as moths in a light too strong and steadfast.’ (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)

Thus, staying in the Undying Lands will not make a mortal live forever, which we should keep in mind when we’ll discuss what happened to mortals, such as Frodo, Bilbo and Sam, who would sail to Valinor thousands of years later.

The early kings of Numenor respected the wishes of the Valar, but beginning with Tar-Atanamir the Great, they would grow more and more displeased with them. In the end, the last king of Numenor, Ar-Pharazon the Golden, was manipulated by Sauron into believing that conquering the Blessed Realm would make him and his people immortal.

For this purpose, he assembled the largest armada ever seen, loaded the ships with knights, soldiers and weapons of war, and sailed west, breaking the Ban. The situation was so dire that even the Valar did not know what to do and for the first time ever, gave up governance of Arda and asked Iluvatar to intervene. And He did.

The Numenorean fleet was crashed, Ar-Pharazon and his mortal soldiers who landed in Valinor were buried under hills that collapsed on them. A great rift opened in the sea-floor and Numenor sank beneath the waves. Only Elendil and his followers, who remained faithful to the Valar and Iluvatar were spared and fled to Middle-earth on their ships. There they founded the Dunedain realms of Arnor and Gondor.



Elendil himself was the son of Amandil, a Numenorean noble and 18th Lord of Andúnië – this line descended from Silmariën, daughter of one of the early Numenorean monarchs and thus was a cadet branch of the Royal House of Elros. To learn more about this topic and its possible significance to ASOIAF please check out my essay The Return of the Queen – a Tolkienic Song of Ice and Fire essay by Bluetiger The Advent Calendar 2018, Week One.

Amandil was once King Ar-Pharazon’s close friend and principal advisor with a seat on the Royal Council. However, when Sauron, though brought to Numenor as a captive (allowing Ar-Pharazon to take him prisoner on a campaign in Middle-earth was a ploy), rose to great prominence by manipulating the king and his court, Amandil was dismissed from court and withdrew to his port city, where he and his son Elendil oversaw the construction of ships later used to abandon the dying isle.

It seems Lord Amandil initially wanted to sail to Middle-earth with his son Elendil and grandsons Isildur and Anarion, where many members of their party known as the Faithful or the Elf-friends have already moved. But when he somehow found out that the purpose for which Ar-Pharazon and Sauron, now his chief advisor, were gathering ships and troops was to assault Valinor, Amandil was horrified.

Instead of sailing east to Middle-earth, he would sail west towards the Undying Lands, to warn the Valar and plead for them to forgive Numenoreans and not punish them for their king’s folly. Amandil set off with one ship and three trusted companions, but his fate remains unknown. The last Lord of Andúnië wanted to to the same thing his ancestors Earendil and Elwing had done – break the Ban of the Valar, but for a higher purpose. As he said himself: “as for the Ban, I will suffer in myself the penalty, lest all my people should become guilty”. However, his sacrifice was in vain – “Men could not a second time be saved by any such embassy, and for the treason of Númenor there was no easy absolving”.


The Straight Road

To make any other invasion of Valinor impossible, following the Downfall of Numenor, the Undying Lands were removed from “The Circles of the World” and it was no longer possible to reach them by simply sailing west from Middle-earth. Arda was now made round (though it being originally flat might be an Elvish legend, and in some versions of Tolkien’s myths the planet was round since the beginning), and new continents appeared in the west. If some bold sailor made an attempt to sail west, he would simply reach those new lands, and if he continued ever westward, he would end up in the same place where he began his voyage.

But even in those later ages, though Valinor was now removed from Arda, the Elves could sail there. The Eldar were still able to depart from places such as Cirdan’s Grey Havens and sail west, via the Straight Road – an invisible “bridge” still connecting the Hither Lands with the Undying Lands. This Straight Road ultimately reached the harbour of Avallónë on the isle Tol Eressëa in the Bay of Eldamar in Valinor, the Ancient and True West.


The Straight Road, chart by Bluetiger

What exactly the Straight Road was we sadly do not know, but The Akallabêth part of The Silmarillion, citing Dunedain sages, describes it as “a mighty bridge invisible that passed through the air of breath and of flight (…), and traversed Ilmen which flesh unaided cannot endure, until it came to Tol Eressëa, the Lonely Isle, and maybe even beyond, to Valinor, where the Valar still dwell and watch the unfolding of the story of the world”.


Arda and the Airs according to Numenorean tradition, chart by Bluetiger

In later times, stories and legends would be told among humans, especially those living by the coast and mariners, about lost sailors, who by some chance, fate or grace of the Valar entered upon the Straight Road and saw “the face of the world sink beneath them” (which might be a reference to traveling into outer space, just like the “Ilmen which flesh unaided cannot endure” sentence – Ilmen was the name of the region of the Firmament where the stars were located). “And so had come to the lamplit quays of Avallónë, or verily to the last beaches on the margin of Aman, and there had looked upon the White Mountain, dreadful and beautiful, before they died”. Thus ends The Akallabêth, a tragic story of Numenor’s rise and downfall.


The Lost Road & The Notion Club Papers:

Éadwine & Ælfwine, Edwin Lowdham & Alwin Arundel Lowdham

In Tolkien’s The Lost Road, which belongs to a version of his tales in which the events of The Silmarillion, LOTR and all other stories took place in our Earth’s distant past, it was revealed that throughout history, for some mysterious reason there would appear pairs of father and son, descended from the Numenoreans and from Elendil himself, where the father would have a name with a meaning similar to Amandil, and the son with a name referencing Elendil, Elf-friend.

In the Anglo-Saxon England there was Éadwine, a sailor who captained the ship Éarendel. Both the mariner and his vessel disappeared in the Atlantic in Anno Domini 878. Éadwine was the first man in millenia to find the Straight Road, repeating Amandil’s journey – it is implied he never actually reached Aman, as Amandil seemingly was lost at sea before the arrived there.

His son Ælfwine also felt strong sea-longing, like all descendants of Elendil, and also sailed westward from Britain, then passed Ireland and voyaged into the open ocean. His ship entered the Straight Road and Ælfwine washed on the shore of Tol Eressëa. He befriended the Elves living there, learned their language and became a student of the great loremaster Pengolodh, chronicler of the First Age. This historian told him about the earliest days of Arda, described in the Ainulindalë, and showed him his own writings on Elvish linguistics, the Quenta Silmarillion (Tale of the Silmarils), Narn i Chîn Húrin (Tale of the Children of Hurin), the Annals of Beleriand and Rumil’s the Annals of Aman.

Ælfwine translated all those extensive works into Old English, and then returned to his homeland. In this way the history of the First, Second and Third Age was not lost to mankind.

Tolkien’s abandoned novel The Notion Club Papers describes how those father-son pairs appear even to our present day. Its protagonist, the English language lecturer at Oxford, Alwin Arundel Lowdham, plays the archetypal role of Elendil, and his father Edwin Lowdham (who was lost at sea many years prior) is the present-day Amandil.

There are many versions of Tolkien’s tales, from different stages of his Legendarium’s development. We don’t know what the ultimate continuity would be – if there would be references to Arda being our Earth and LOTR and The Silmarillion being our world’s distant past. Perhaps all those references to the Red Book of Westmarch (which contained the in-universe The Hobbit by Bilbo Baggins, and Frodo’s The Downfall of the Lord of the Rings and the Return of the King) and Bilbo’s The Translations from the Elvish were supposed to be among the texts presented to Ælfwine by the Elves of the Lonely Island, and he would translate them into Old English. Then they would be preserved in some library or monastery, until found and translated by J.R.R. Tolkien. This version of events sounds likely, but we can not be sure if Tolkien, had he made all planned revisions to his works, would retain the Ælfwine plotline and make his voyage the framing story of all his legends.


The Straight Road as described in Tolkien’s Letters

As to the Straight Road, there exists a letter, published in The Letters of J.R.R. Tolkien, where the author goes into some detail about it. He mentions that the “immortals” (the Elves) who wished to sail west (after the Downfall of Numenor, when Valinor was removed from Arda), would have to use specially made and hallowed ships. They would set sail only after sunset and steer their vessels West, towards the place where the Undying Lands once were located.

If one were to observe such a ship form the shore, he would realise that it never became hull-down and dwindled only because of distance, and then it would vanish in the twilight. (It sounds that for an onshore watcher, the ship would appear to “sail” due West in the air). The ship followed the Straight Road to the Ancient West instead of, like a normal vessel would, following the “bent road” – the curvature of Earth’s surface. The moment the ship vanished, it left the physical world and there would be no returning. Tolkien goes on to say that the Elves and the few mortals who were allowed to enter upon the Straight Road abandoned the “History of the world” and could not play any further part in it.


Celebrimbor, Annatar and the Rings of Power

Following the War of Wrath, the Noldor were allowed to return to Valinor, and all other Elves, even those whose ancestors never arrived there on the Great Journey, were encouraged to also come there, as their time in Middle-earth was coming to an end and the Dominion of Men was nearing. However, some refused the call. Some of the Noldor still wanted to make Feanor’s dream of the Noldor flourishing in the vastness of Middle-earth a reality. Many of the Grey and Silvan Elves also still desired to stay.

While the major Noldorin kingdom of the Second Age was Lindon, governed by Ereinion Gil-galad, the fourth High King of the Noldor in Middle-earth, a group of Elven craftsmen from this kindred moved the land of Eregion where they founded a separate realm. Hollin (Land of Holly), as it was also called, was located west of the Misty Mountains, close to the Walls of Moria. Its capital was the city of Ost-in-Edhil, founded by Galadriel. When she and her husband Celeborn moved to Lorien, on the eastern side of the Misty Mountains, Feanor’s grandson Celebrimbor became its Lord. (In one version, Celebrimbor seized power and Galadriel had to flee).

Celebrimbor was the greatest craftsman and smith since the days of Feanor. His people worked closely with their allies and friends, the Dwarves of Durin’s Folk from the nearby Khazad-dûm. Celebrimbor and his fellow Noldorin smiths established the famed brotherhood of Gwaith-i-Mírdain, the People of the Jewel-smiths. This guild excelled in working with mithril, but their greatest creations were the Ring of Power.

The Noldor, as I have mentioned, still wanted to remain in Middle-earth, yet they also knew that the Elven-kind was fading, growing weary with the mortal lands and the Dominion of Men was nigh. They would not accept this and stand idly waiting for it to happen, or leave for the Ancient West.

It was at that time that a mysterious being arrived. He introduced himself as Annatar (which means “Lord of Gifts”), and presented himself as an envoy of the Valar. This Annatar offered his assistance in making Middle-earth as beautiful as Valinor, in turning it into another Undying Lands. Cirdan the Shipwright and High King Gil-galad were sceptical of those claims and would not let this stranger within their borders. Galadriel also mistrusted of this supposed emissary.

The craftsmen of Gwaith-i-Mírdain, under Celebrimbor, readily welcomed him. Annatar shared with them many secrets and great knowledge. The Jewel-smiths collaborated with him for centuries, and once he had their full trust, Annatar provided them with instructions as to how create the Rings of Power. There were multiple Lesser Rings of Power, which – although powerful enough to be extremely dangerous to mortals – were but trifles to the Noldor master smiths. The true power rested in the nineteen Great Rings. Sixteen, seven of which were later given to the Dwarves and nine to great human kings, sorcerers and warriors, were forged directly under Annatar’s influence. Three, the Elven Rings, were created by Celebrimbor alone.

The purpose of the Rings of Power was to slow or postpone indefinitely the fading of the Elves. As J.R.R. Tolkien explained in one of his letters:

The chief power (of all the rings alike) was the prevention or slowing of decay (i.e. ‘change’ viewed as a regrettable thing), the preservation of what is desired or loved, or its semblance — this is more or less an Elvish motive. But also they enhanced the natural powers of a possessor — thus approaching ‘magic’, a motive easily corruptible into evil, a lust for domination. [Letter 131]

And in The Silmarillion it is written that:

Now these were the Three that had last been made, and they possessed the greatest powers. Narya, Nenya, and Vilya, they were named, the Rings of Fire, and of Water, and of Air, set with ruby and adamant and sapphire; and of all the Elven-rings Sauron most desired to possess them, for those who had them in their keeping could ward off the decays of time and postpone the weariness of the world. (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)

Tolkien also wrote that the Noldor who lingered in Middle-earth into the Second Age “were enamoured of Middle-earth and yet desired the unchanging beauty of the Land of the Valar. Hence the making of the Rings; for the Three Rings were precisely endowed with the power of preservation, not of birth” [Letter 144].

And elsewhere, that in LOTR:

“The Elves are not wholly good or in the right. Not so much because they had flirted with Sauron, as because with or without his influence they were ’embalmers’. (…) They wanted to have their cake and eat it: to live in the mortal historical Middle-earth because they had become fond of it (or because they there had the advantages of superior caste), and so tried to stop its change and history, stop its growth… and they were overburdened with sadness and nostalgic regret”

This is what the Noldor of the Gwaith-i-Mírdain guild desired, the purpose for which they desired all that secret knowledge Annatar was providing. Celebrimbor created the Three Rings of the Elves: Narya, the Ring of Fire set with a ruby; Nenya, the Ring of Water, made of mithril and embedded with a stone of adamant; and Vilya – the greatest of the Three Rings – Vilya, the Ring of Air, made of gold and set with a sapphire stone. Overall, the Noldor made nineteen Rings of Power.

But Annatar forged another in the land of Mordor: the One Ring able to control all the rest, to dominate the wills of those who wore the other Rings and to reveal to its Lord all deeds ever done with the power of the rest. But at that moment, as Sauron – for he was the one calling himself Annatar – pronounced the words of the One Ring’s spell (the Ring-verse: One Ring to rule them all etc.), in Eregion, far from Mount Doom in Mordor, the Jewel-smiths heard his voice in their heads and realised they were betrayed. They took off their rings and refused to wear them as long as Annatar, now revealed to be Morgoth’s servant Sauron, possessed the One Ring.

Furious that his true intentions were now known, Sauron assembled his hosts and marched across Middle-earth. Eregion was sacked and all artifacts stored in the vaults of the guildhall of the Gwaith-i-Mírdain fell into the Dark Lord’s hands. Sauron took the sixteen rings, and later gave nine to mortal men, and seven to the Dwarves (though among Durin’s Folk of Khazad-dûm there existed a tradition that King Durin III received his ring before the Sack from Celebrimbor himself).

Celebrimbor was captured and tortured into revealing the location of the sixteen, but would not tell Sauron where the Three were hidden. When Feanor’s grandson expired, Sauron took his body and had it put on a pike, and then marched before his advancing armies as a banner. Sauron was unable to conquer the final remaining Noldor holdings in Middle-earth – Lindon and Imladris (Rivendell), the hidden refugee founded by Elrond who led some survivors away from the Sack of Ost-in-Edhil. Both were besieged, but at that time the Elves still had powerful allies – the Numenoreans. Tar-Minastir, the 11th monarch of that mighty realm, sent a grand armada under Admiral Ciryatur. In those days the Numenoreans were so powerful that even Sauron and all his legions were defeated. The Dark Lord’s army was completely routed and he hardly managed to fall back to Mordor with only a tiny personal guard left.

After some time, when the Numenorean army returned home, and the Numenorean kings who followed Tar-Minastir were less friendly towards the Elves, Sauron slowly regained his strength and the Dark Years began – it was a time when orcs from Mordor roamed freely across Middle-earth, many human tribes were forced to hide in the deep woods or in the mountains, other tribes of men worshipped Sauron as god and only Lindon, Rivendell, Lorien and Khazad-dûm remained truly free. For the Elves these were the “Days of Flight”, when great many ships sailed west from Cirdan’s havens in Lindon, never to return.

When Sauron’s long-term scheme to destroy Numenor worked, he attacked the Free Peoples of Middle-earth once again. However, although the might of Numenor was now gone, there was heavy resistance in the form of the Last Alliance of Men and Elves. Thanks to the sacrifice of High King of the Noldor Gil-galad and High King of the Dunedain Elendil, Sauron was defeated, though once again not forever. Yet the One Ring was lost (few knew it was taken by Elendil’s son Isildur and later lost in the Gladden River when Isildur’s party of knights was ambushed by a remnant of Sauron’s shattered army hiding in the mountains).

The Elves thought it was safe to use the Three Rings once again, and they did. When Celebrimbor learned of Annatar-Sauron’s true intentions, he gave the Three to three powerful Elves for safekeeping, Vilya, the greatest of the Rings, he gave to Gil-galad, but the High King believed it would be safer with his Vice-regent and Herald, Elrond of Imladris. Nenya, the Ring of Water, was given to Galadriel, who used it to make Lorien the most fair place in Middle-earth. There are two accounts of what Celebrimbor did with Narya, the Ring of Fire, but in both scenarios the ring ended up with Cirdan the Shipwright. (In one, it was first given to Gil-galad together with Vilya, but the High King granted it to Cirdan, in the other Cirdan received it directly from Celebrimbor). In this way, the Rings were saved from Sauron and in the Third Age thanks to them Elven realms like Rivendell and Lorien still flourished.

When emissaries from the Valar known as the Istari (Wizards) arrived from Valinor in the Third Age, Cirdan was perhaps the only person to witness that and know whom the Wizards truly were – five of the Maiar entrusted with a special task. Although it seems the Wizards arrived separately, with Gandalf coming only after Saruman and the Blue Wizards, Círdan gave Narya, the Ring of Fire, to him, perhaps sensing that Gandalf was the wisest and most trustworthy of them all.

When he first met Gandalf, he greeted him with the following words:

“Take this ring, Master, for your labours will be heavy; but it will support you in the weariness that you have taken upon yourself. For this is the Ring of Fire, and with it you may rekindle hearts in a world that grows chill. But as for me, my heart is with the Sea, and I will dwell by the grey shores until the last ship sails. I will await you.” (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)


Círdan the Shipwright

Cirdan was the eldest of all the Elves remaining in Middle-earth. He was once named Nowë, and the original kings of the Teleri, Elwë and Olwë, were related to him. He took part in the Great Journey, and though he had a strong desire to sail across the Great Sea and reach Valinor, he stayed behind with a group of Elves who refused to leave their lost king Elwë.

Even when the king’s own brother Olwë concluded that there is no hope of finding him, Cirdan wanted to continue the search. When he finally came to the shore of the Great Sea, he saw only the isle of Tol Eressëa sailing west and disappearing in the distance. Cirdan stood alone on the beach and, overcome with grief, cried that he would sail to Valinor alone, on the crude first ship he built.

But in that moment he had a vision from the Valar – a voice told him that his ship would not survive the journey, and only many years later his skills in shipcraft boatbuilding would enable him to make such a vessel. The Valar gave him another mission – “Abide now that time, for when it comes then will your work be of utmost worth, and it will be remembered in song for many ages after”. Cirdan answered with simple “I obey”, and then saw a ship that sailed west through the air. That was most likely a vision of Earendil’s ship Vingilótë, in the building of which he would play a part many years later.

Cirdan remained faithful to his mission for millenia beyond count. Though he desired to see the light of Valinor, he stayed on the shores of Middle-earth and would provide ships for those willing to cross. Only when the days of the Eldar would be over, he would sail west on the last white ship, and his Great Journey would be concluded at last.

At the time of LOTR, Cirdan was the oldest Elf in Middle-earth. He lived through the Years of the Sun in the First Age, the Second Age and the Third Age. 7052 solar years… but Cirdan was born (it is also possible that he was among the first Elves who awoke on the shores of Lake Cuivienen) long before the Sun and the Moon were created. The first Elves awoke in the Valian Year 4550, and Cirdan had his vision the same year the Teleri were ferried to Valinor, 4651. Thus, we know for sure Cirdan lived through at least 349 Valian Years (around 3344 solar years using the 9,582 solar years figure for a Valian Year, 50 256 years using the 144 solar years number). At the very least, Cirdan was 10 396 solar years old at the time of LOTR. If he was among the original Elves awakened in 4550, he would be either 11 363 or 71 852 solar years old.

Whatever calculation we use, he was very old. In fact, his age was so advanced that he had a beard, which was uncommon among the Elves, but was possible in their third cycle of life, among those who still remained in the mortal lands of Middle-earth. The Elven-kind was fading – some refused to accept this, created Rings of Power to prevent it… but it was not in their power to change this fate. Cirdan knew it and fulfilled his duty to stay, build new white ships and leave only on board of the Last Ship.


Amroth and Nimrodel

Here I would like to briefly mention two notable characters who left Middle-earth for Valinor during the Third Age. The first was King Amroth, son of Amdir of Lorien (who fell in the Dead Marshes during the War of the Last Alliance). Amroth fell in love with a maid of the Silvan Elves named Nimrodel, and she loved him back, but would not marry him unless they could leave in peace.

In Middle-earth this was now impossible (as the Balrog recently awoke in the nearby Moria). Thus, Amroth and Nimrodel agreed they would sail to Valinor from Edhellhond in Gondor, the only Elven haven in the south. But during the journey, they became separated and Amroth reached the harbour first. There he found out only one white ship was left, and the sailors were eager to embark. However, they agreed to wait till Nimrodel’s party arrived.

One night a great storm hit the coast and wind swept the ship out the haven. When Amroth, who had been sleeping onboard, realised the ship would soon enter the Straight Road, he jumped into the sea and tried to swim to the shore, but the current was too strong and he drowned. Nimrodel’s fate remains unknown, though the pair was presumably reunited in Valinor.

In this part of Gondor, called Dol Amroth in Amroth’s honour, there existed a legend concerning an Elven handmaiden accompanying Nimrodel. Her name was Mithrellas, and she supposedly got lost in the woods but a Numenorean lord, Imrazôr, found her and they fell in love. They married and had two children. The son became the first Prince of Dol Amorth, a noble house of Gondor which survived into the Fourth Age. When Mithrellas gave birth to a daughter, she ran away one night and vanished, never to be seen again. We do not know if this tale is true, but centuries later, Legolas recognised that the current Prince of Dol Amroth, Imrahil, had elven blood in his veins. (This legend reminds me of the swan-maiden stories found from real-world folklore).



Another prominent person to leave Middle-earth for Valinor in the Third Age was Celebrían, daughter of Galadriel and Celeborn, wife of Elrond and mother of Elrohir, Elladan and Arwen. In the year 2509 of the Third Age, while traveling from Rivendell to Lorien, to visit her parents, Celebrían was ambushed by orcs at the Redhorn Pass (the one Fellowship of the Ring attempted to cross but had to turn back because of snow storm). She was tortured and wounded with a poisoned weapon. Her sons Elladan and Elrohir tracked the orcs down and rescued Celebrían. She was brought to Rivendell, where Elrond healed her body, but she did not recover in mind – there was no cure for that in Middle-earth, and left for the Undying Lands one year later.


The Keepers of the Three Rings: Galadriel, Elrond, Gandalf

The Ring-bearers: Frodo, Bilbo and Samwise

After the One Ring was destroyed and Sauron was defeated, the Three Rings lost their power. The Elves accepted their time in Middle-earth was over, and that the time of men had came. Their keepers would return to Valinor. Tolkien wrote that “with the downfall of ‘Power’ their little efforts at preserving the past fell to bits. There was nothing more in Middle-earth for them, but weariness. So Elrond and Galadriel depart”.

Thus, in the Autumn of Third Age 3021, Elrond and Galadriel rode to the Grey Havens, where Cirdan had a ship prepared for them. They were accompanied by many Elves from Rivendell, such as Gildor, and from Lorien. Gandalf (and his horse Shadowfax) were also departing.

Bilbo and Frodo, who were Ring-bearers of the One Ring, were – by the grace of the Valar – allowed to accompany them, as they were both affected by the Ring and would not find peace and happiness in Middle-earth because of it. Frodo also suffered from the Morgul-wound the Witch-king gave him at the Weathertop. Sam Gamgee was also granted this right, as he had been a Ring-bearer too, though for a short time.

However, Sam sailed only many years later, after he had 13 children with Rose Cotton and was elected Mayor of Michel Delving in the Shire for seven terms. Sam sailed west in the year 61 of the Fourth Age, but before his departure he entrusted the Red Book (containing The Hobbit and LOTR) to his daughter Elanor.

Hobbits were human, so coming to the Undying Lands would not make them immortal – but Frodo, Bilbo and Sam would live there for a long time, in happiness they would never find in Middle-earth. Gandalf was returning home, his mission complete. Elrond would be reunited with his father Earendil, his mother Elwing and his wife Celebrian. Galadriel would meet her father Finarfin and her long-unseen siblings. Galadriel, the last leader of the Noldor rebellion remaining in Middle-earth would finally accept the days of the Elves are over and that the Elves have to let go of the past. When Frodo brought the One Ring to Lorien, Galadriel faced one final temptation – if she took it, perhaps she would achieve what the Noldor had always desired?

‘And now at last it comes. You will give me the Ring freely! In place of the Dark Lord you will set up a Queen. And I shall not be dark, but beautiful and terrible as the Morning and the Night! Fair as the Sea and the Sun and the Snow upon the Mountain! Dreadful as the Storm and the Lightning! Stronger than the foundations of the earth. All shall love me and despair!”

She lifted up her hand and from the ring that she wore there issued a great light that illuminated her alone and left all else dark. She stood before Frodo seeming now tall beyond measurement, and beautiful beyond enduring, terrible and worshipful. Then she let her hand fall, and the light faded, and suddenly she laughed again, and lo! she was shrunken: a slender elf-woman, clad in simple white, whose gentle voice was soft and sad. ‘I pass the test’, she said. ‘I will diminish, and go into the West and remain Galadriel.’ (from The Lord of the Rings by J.R.R. Tolkien)

Galadriel passed this one final test and finally could return home.

Besides Frodo, Sam and Gandalf two other members of the Fellowship would also sail West – Legolas and Gimli, who did so after Aragorn’s death. The first one felt strong sea-longing that would touch all Elves in those final days of their kind, as the Eldar were fading away. The second one accompanied him out of friendship, and reached Valinor as first and perhaps the only of the Dwarves. Perhaps he met Aulë, the Smith of the Valar, who created the Dwarven kind.

With the departure of Frodo’s White Ship on September 29, 3021, the Third Age came to an end. The Lord of the Rings describes this event as follows:

Then Frodo kissed Merry and Pippin, and last of all Sam, and went aboard; and the sails were drawn up, and the wind blew, and slowly the ship slipped away down the long grey firth; and the light of the glass of Galadriel that Frodo bore glimmered and was lost. And the ship went out into the High Sea and passed on into the West, until at last on a night of rain Frodo smelled a sweet fragrance on the air and heard the sound of singing that came over the water. (from The Lord of the Rings by J.R.R. Tolkien)

At some point in the Fourth Age, the Last Ship sailed West from the Grey Havens. On its board was Galadriel’s husband Celeborn, and Cirdan the Shipwright himself, about to finish his Great Journey at last. With their passing the last remaining witnesses of the Elder Days left Middle-earth forever.

The Silmarillion ends with another description of the passage of the White Ship Bilbo, Frodo, Galadriel, Elrond and Gandalf sailed on. I think it is is a very fitting conclusion to this essay.

White was that ship and long was it a-building, and long it awaited the end of which Círdan had spoken. But when all these things were done, and the Heir of Isildur had taken up the lordship of Men and the dominion of the West had passed to him, then it was made plain that the power of the Three Rings also was ended, and to the Firstborn the world grew old and grey. In that time the last of the Noldor set sail from the Havens and left Middle-earth for ever. And latest of all the Keepers of the Three Rings rode to the Sea, and Master Elrond too there the ship that Círdan had made ready. In the twilight of autumn it sailed out of Mithlond, until the seas of the Bent World fell away beneath it, and the winds of the round sky troubled it no more, and borne upon the high airs above the mists of the world it passed into the Ancient West, and an end was come for the Eldar of story and of song. (from The Silmarillion by J.R.R. Tolkien)

I hope now you understand a little better what it means to “sail west” in a fantasy story. Thank you for reading! Namárië!



photo by BT


Ślady Palców Świtu: Dzieci Imperium (część 2)

Poniższy artykuł został opublikowany na FSGK.PL w dwóch częściach, jako Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2, rozdział 1: Królestwa Stepów) z 23 maja 2019 roku oraz Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2, rozdział 2: Przyszła na Sarnor zagłada) z 24 maja 2019 roku.

Na podstawie odcinków Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia LMLa: Great Empire of the Dawn: Flight of the Bones, Astronomy of Planetos: Fingerprints of the Dawn, The Great Empire of the Dawn (wspólny odcinek History of Westeros i Mitycznej Astronomii)


Od ukazania się poprzedniej części tego artykułu upłynęło sporo czasu, sądzę więc, że warto wyjaśnić kilka kwestii.

W tekstach z cyklu Mityczna Astronomia, które dzięki uprzejmości redakcji od kilku miesięcy ukazują się na FSGK, przybliżam polskim Czytelnikom teorie popularnego w anglojęzycznym fandomie Pieśni Lodu i Ognia LML-a, prowadzącego bloga, podcast i kanał The Mythical Astronomy of Ice and Fire. W październiku ubiegłego roku odwiedzający FSGK mieli okazję przeczytać podzielony na dwie części Wstęp do Mitycznej Astronomii, podczas gdy w styczniu 2019 roku opublikowane zostały dwa odcinki polskiego tłumaczenia tekstu LML-a Świt jest pierwotnym Lodem. Poniższy tekst należy do trzeciej serii, zatytułowanej Ślady Palców Świtu. Podobnie jak Wstęp, i w przeciwieństwie do eseju “Świt jest….” , są to teksty mojego autorstwa, które powstały jednak na podstawie esejów LML-a. Oczywiście, znajdują się w nich również pewne elementy (przykłady, porównania, własne przemyślenia), które zostały dodane w celu urozmaicenia wywodu i uczynienia go bardziej interesującym, lecz same teorie – co chcę jeszcze raz podkreślić – są dziełem przede wszystkim LML-a.

Ślady Palców Świtu to seria skupiająca się na zamierzchłej przeszłości Świata Lodu i Ognia, w szczególności Essos, a mówiąc dokładniej, na wydarzeniach mających miejsce tuż przed Długą Nocą, a także w jej bezpośrednim następstwie. W artykule Asshai przy Cieniu postawiona została teza, iż: “Wielkie Cesarstwo Świtu jest niczym innym jak nazwą pradawnej cywilizacji, która upadła podczas Długiej Nocy, pozostawiając jednak pewne dowody swego istnienia, swoiste ślady palców odciśnięte na Essos i Westeros. Jej głównym ośrodkiem, a zapewne również stolicą, była metropolia znana obecnie jako Asshai, miasto przy Cieniu”.

Według naszej teorii to właśnie starożytni Asshai’i jako pierwsi oswoili lub stworzyli smoki, dzięki czemu byli w stanie podbić rozległe krainy na dalekim wschodzie Essos, i stworzyć pierwsze w historii prawdziwe imperium. To potężne państwo upadło podczas Długiej Nocy, i nigdy nie zostało odbudowane. Pamięć o nim przetrwała w legendach o Wielkim Cesarstwie Świtu, i w pewnych tekstach spisanych przez lud, który na nowo zasiedlił opuszczone Asshai’i. LML sugeruje również, że George R.R. Martin już w pierwszym tomie swojej sagi zawarł pewne wskazówki na ten temat, między innymi w wizji Daenerys Targaryen o duchach, które zachęcają ją do “obudzenia smoków”.

“Widziała w korytarzu duchy ubrane w wyblakłe królewskie szaty. W dłoniach trzymały miecze z bladego ognia. Włosy ze srebra, włosy ze złota i platyny, oczy z opali, ametystów, turmalinu i nefrytu”.

Przed-valyriańscy smoczy lordowie byli w planach autora od samego początku. W Świecie Lodu i Ognia po prostu otrzymali nazwę. To właśnie oni byli przodkami Valyrian – takim wnioskiem kończy się pierwszy odcinek.

W stanowiącym kontynuację Asshai przy Cieniu artykule Dzieci Imperium staramy się lepiej poznać Wielkie Cesarstwo Świtu. W tym celu przyglądamy się różnym ludom Essos, które mogły należeć do plemion wchodzących w skład tego imperium. Zwracając uwagę na ich legendy, tradycje i wierzenia, oraz poddając analizie przeróżne podobieństwa i różnice pomiędzy nimi, usiłujemy zgromadzić “rozproszone elementy prawdy” na temat Wielkiego Cesarstwa. W opublikowanej w lutym 2019 roku części pierwszej omówieni zostali Jogos Nhai, Dothrakowie, Patriarchat Hyrkoonu, i do pewnego stopnia Yi Ti oraz Qarth.

Zapowiedziana wówczas część druga miała opowiadać o Sarnorze, Złotym Cesarstwie Yi Ti, Świętej Wyspie Leng, Valyrii, mieście Qarth oraz rodzie Dayne’ów. Miałem nadzieję, że zdołam ją napisać w ciągu kilku tygodni. Jak wiecie, tak się jednak nie stało, czego główną przyczyną były moje przygotowania do egzaminów maturalnych. Teraz, gdy matury mam już za sobą, nareszcie mogę wrócić do Mitycznej Astronomii. Nie pozostaje mi nic innego jak poprosić o zrozumienie i podziękować osobom, które pisały do mnie, dopytując się o drugą część Dzieci Imperium. Świadomość, że są Czytelnicy, którzy na nią czekają była dla mnie bardzo miła, a przede wszystkim motywująca. 🙂 Mam nadzieję, że po przeczytaniu dzisiejszego tekstu będziecie mogli powiedzieć, że warto było czekać.



Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2)

Rozdział 1: Królestwa Stepów

Jak już wiemy, wydaje się, że wiele ludów zamieszkujących niegdyś Wielkie Cesarstwo Świtu, jak choćby Dothrakowie, uciekło na zachodnią stronę łańcucha górskiego znanego jako Kości, docierając do stepów. Dlatego właśnie musimy uważnie przyjrzeć się pierwszemu i najpotężniejszemu ze stepowych królestw, które powstały po Długiej Nocy – Sarnorowi.

Należy jednak zaznaczyć, że stepowy lud, z którego rozwinęło się to państwo, był najprawdopodobniej grupą zupełnie niezwiązaną z Wielkim Cesarstwem. Jednakże, wiemy, że pewne elementy kultury owego imperium przedostały się na tą stronę gór, razem z przodkami Dothraków i innymi uciekinierami. Nie można wykluczyć, że przynajmniej niektóre z tych plemion dotarły na ziemie późniejszego Sarnoru i wymieszały się z tubylcami. Kolejną wskazówką, że również wśród Sarnorczyków należy szukać śladów Cesarstwa Świtu, stanowią zdania takie jak poniższe:

“Ich piękne miasta były rozrzucone po stepach niczym klejnoty na płaszczu z zielonego aksamitu, lśniące w blasku słońca i gwiazd”. (Świat Lodu i Ognia)

Klejnoty na zielonym płaszczu przywodzą na myśl boskich cesarzy Yi Ti, kolejnej cywilizacji nawiązującej do tradycji Wielkiego Cesarstwa, którzy nosili szaty barwy nefrytu przyozdobione zielonymi perłami. Ten zwyczaj może być nawiązaniem do legendarnej postaci Nefrytowego Cesarza, syna Perłowego Cesarza i wnuka założyciela Wielkiego Cesarstwa. Sama wzmianka o klejnotach mogła zostać umieszczona w opisie Sarnoru, by przypominać o monarchach Świtu, których imiona bądź tytułu nawiązują do szlachetnych kamieni, i którzy mogą być ponadto tożsami z duchami o oczach z “opali, ametystów, turmalinu i nefrytu”, których ujrzała we śnie Daenerys.

Bez względu na poprawność takiej interpretacji, same słowa o miastach “lśniących w blasku słońca i gwiazd” zdają się mówić o cywilizacji silnie związanej z astronomią. Oczywiście, może to być tylko zbieg okoliczności. Jednak w połączeniu z innymi wzmiankami o uciekinierach ze Wschodu, którzy w swej wędrówce przemierzają stepy, to dość, by umocnić przekonanie, że Sarnorowi warto się głębiej przyjrzeć…

… a jest na co patrzeć. Wśród wspaniałych osiągnięć tej cywilizacji maester Yandel wymienia: Sarnath od Wysokich Wież, ze swoim Pałacem Tysiąca Pokojów, z którego władał Najwyższy Król Sarnoru; Kasath, Miasto Karawan; Sathar, Miasto Wodospadu; Sallosh nad Srebrnym Brzegiem, zwane Miastem Uczonych, słynące ze swej biblioteki i ze swych Malowanych Murów; Gornath nad Jeziorem, miasto znane ze swych kanałów; Rathylar, Hornoth i Kyth, zamożne rzeczne miasta; położone w delcie rzeki Sarne bliźniacze porty Saath (które jako jedyne z sarnorskich miast przetrwało Stulecie Krwi) i Sarys; wreszcie MardoshMiasto Żołnierzy – słynące jako Mardosh Niezdobyte.

Ludzie, którzy stworzyli wszystkie te cuda byli “wojownikami, czarnoksiężnikami i uczonymi” – ten opis pasuje do tego, co wiemy o mieszkańcach Wielkiego Cesarstwa Świtu: zdobywców, którzy wykuli w ogniu i krwi pierwsze prawdziwe imperium Znanego Świata; sprawnych użytkowników magii (jak choćby Krwawnikowy Cesarz); mędrców, którzy pragnęli gwieździstej mądrości i wiedzy.

Sarnorczycy uważali siebie za spadkobierców dziedzictwa innej cywilizacji, której korzenie sięgały Ery Świtu – Królestwa Królowych Rybaczek. Według podań władały one wszystkimi ziemiami przylegającymi do wielkiego śródlądowego Morza Srebrnego (które od tego czasu zanikło). Maesterzy nie są zgodni co do miejsca, gdzie powstała “pierwsza cywilizacja”. Yandel wymienia następujących kandydatów (choć informacje, które podaje, są niekiedy sprzeczne): Stare Ghis, Yi Ti, stepy nad rzeką Sarne, pierwsze miasta na brzegach Rhoyne oraz Asshai. Wszystkie te wątpliwości i rozważania pokazują, że w Cytadeli nie ma w tej sprawie konsensusu.

Nie można wykluczyć, że cywilizacja rozwinęła się w Essos w kilku miejscach jednocześnie. Maester Yandel ma tu zresztą na myśli cywilizacje, które jako pierwsze powstały po Długiej Nocy. Aby dowiedzieć się czegoś o tym, co było wcześniej, musimy sięgnąć po mity i opowieści, tak chętnie odrzucane przez uczonych z Cytadeli – “wątpliwe pretensje Qarthu”, “yitijskie legendy o Wielkim Cesarstwie Świtu” oraz “opowieści o baśniowym Asshai”, które ich zdaniem należy pominąć, ponieważ trudno w nich “oddzielić ziarna od plew”. Oto opis stepów Essos ze Świata Lodu i Ognia:

“Właśnie pośród tych traw w Erze Świtu zrodziła się cywilizacja. Dziesięć tysięcy lat temu – albo nawet więcej – gdy Westeros było jeszcze dzikim pustkowiem, zamieszkanym tylko przez olbrzymy i dzieci lasu, na brzegach rzeki Sarne i niezliczonych dopływów wpadających do niej po krętej drodze nad Morze Dreszczy, pojawiły się pierwsze prawdziwe miasteczka.

Niestety, z owych dni nie zachowały się żadne przekazy, albowiem królestwa stepu pojawiły się i zniknęły na długo przed opanowaniem przez człowieka sztuki pisania. Przetrwały jedynie legendy. Opowiadają one o królowych rybaczkach, które władały krainami na brzegach Morza Srebrnego – wielkiego śródlądowego morza położonego w samym sercu stepów – i mieszkały w pływającym pałacu, przemieszczającym się nieustannie wzdłuż jego brzegów.

Królowe rybaczki były ponoć mądre i dobre, a bogowie im sprzyjali. Królowie, lordowie i mędrcy przybywali do pływającego pałacu, by słuchać ich rad. Poza ich domeną inne ludy wznosiły się i upadały, walcząc o miejsce pod słońcem. Niektórzy maesterzy wierzą, że tam właśnie zrodzili się Pierwsi Ludzie, by potem wyruszyć w długą wędrówkę na zachód, która zaprowadziła ich przez Ramię Dorne do Westeros. Andalowie również mogli mieć swój początek na żyznych obszarach na południe od Morza Srebrnego”.

W pewnym momencie przyszedł jednak kres tego mitycznego państwa Królowych Rybaczek, zaś samo Morze Srebrne wyschło i pozostały po nim jedynie trzy jeziora. Wydaje się wysoce prawdopodobnym, że ten upadek królestwa i zanik jeziora miały miejsce, lub przynajmniej rozpoczęły się, wraz z nastaniem Długiej Nocy. Domena Królowych Rybaczek to bez wątpienia królestwo Ery Świtu – jest mowa o mądrych i sprawiedliwych władczyniach, przychylności bogów. To atrybuty “złotego wieku” ludzkości. Na to samo wskazuje występowanie matriarchatu, który zdaniem niektórych badaczy, cechował wczesne ludzkie społeczności (podobnego zdania był Robert Graves, do którego dzieł George R.R. Martin wydaje się niekiedy nawiązywać). Oczywiście, ta teoria budzi wiele kontrowersji. Jej prawdziwość nie ma jednak znaczenia dla autora powieści fantastycznej – GRRM mógł po prostu wykorzystać ciekawą koncepcję przy kreowaniu swojego świata.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że w wielu państwach i u wielu ludów, które zamieszkują ziemie dawnego Wielkiego Cesarstwa występuje pewna forma matriarchatu – u Jogos Nhai pozycja księżycowych śpiewaczek jest bardzo wysoka, u Dothraków ogromne znaczenie mają Dosh Khaleen, Świętą Wyspą Leng zawsze włada boska cesarzowa. Można mówić nawet o motywie odchodzenia od matriarchatu, jaki panował przed Długą Nocą (Królowe Rybaczki, Ametystowa Cesarzowa) do patriarchatu (Krwawnikowy Cesarz, Patriarchat Hyrkoonu) po Długiej Nocy.

To, że królestwo Królowych Rybaczek istniało przed Długą Nocą sugerują również wzmianki o Pierwszych Ludziach, którzy w tamtych czasach żyli jeszcze w Essos i mieli dopiero rozpocząć swój pochód do Westeros. W innym miejscu Yandel wspomina, że choć Cytadela odrzuca legendy o Wielkim Cesarstwie Świtu, maesterzy zgadzają się co do tego, iż yitijska cywilizacja jest bardzo starożytna i mogła być współczesna dla państwa Królowych Rybaczek. Jak w wielu sprawach, westeroscy uczeni raczej nie mają tu racji – Yi Ti powstało dopiero po Długiej Nocy, na gruzach wcześniejszego tworu, który z braku lepszego określenia musimy nazywać Wielkim Cesarstwem lub Imperium Asshai. To właśnie on istniał w tym samym czasie co Królowe Rybaczki.

Sam obraz Morza Srebrnego, którego królowa włada z pałacu w kształcie perły bardzo silnie przywołuje symbolikę związaną z księżycem, podczas gdy przemiana Morza Srebrnego w trzy jeziora wpasowuje się we wzór “jednego księżyca, który rozpada się na trzy rzeczy” (pomyślcie o trzech smoczych jajach Daenerys, smokach “które przybyły z księżyca i trzech smokach, które wyobrażają deszcz meteorów).

Pisząc o Sarnorze i Morzu Srebrnym w eseju Great Empire of the Dawn: Flight of the Bones, na podstawie którego powstała seria Ślady Palców Świtu, LML omówił teorię autorstwa Crowfood’s Daughter z The Disputed Lands na temat Morza Dothraków i Morza Srebrnego. Według wspomnianej teorii położone w pobliżu Vaes Dothraki i Matki Gór jezioro zwane Macicą Świata było trzecim z jezior, które pozostały po Morzu Srebrnym. Na mapach ze Świata Lodu i Ognia oraz Lands of Ice and Fire na stepach dawnego Królestwa Sarnoru widoczne są jedynie dwa jeziora – nad jednym leży Sallosh, nad drugim Gornath. W takiej sytuacji trzecim z jezior mogło być jedynie jezioro nad którym leży Vaes Dothraki, setki mil na wschód. Czyniłoby to Morze Srebrne naprawdę ogromnym. Tak wielkie morza śródlądowe nie sa jednak niespotykane.

Według Crowfood’s Daughter George R.R. Martin mógł nawiązywać tutaj do historii geologicznej Ameryki Północnej, a dokładniej do regionu Wielkich Równin, które były niegdyś epikontynentalnym Morzem Środkowego Zachodu. Co ciekawe, jednym z ludów Wielkich Równin byli Czejenowie (ang. Cheyenne), którzy według autora Gry o tron byli jednym ze źródeł inspiracji dla Dothraków. Morze Dothraków mogło być niegdyś rzeczywistym morzem, które autorka teorii utożsamiła z Morzem Srebrnym. Teoria ta jest bardzo ciekawa, osobom, które mają taką możliwość, bardzo polecam jej obejrzenie na kanale The Disputed LandsThe Dothraki Sea Theory: New theory with Dawn Age implications.

Niestety, od czasu jej ukazania się okazało się, że uznanie Macicy Świata za trzecie z jezior-pozostałości Morza Srebrnego nie jest poprawne – okazuje się, że na mapę z Lands of Ice and Fire, na podstawie której powstała również mapa ze Świata Lodu i Ognia, podobnie jak wiele fanowskich map, wkradł się błąd. Na “oficjalnej” mapie widnieją tylko dwa jeziora, co dało pole do spekulacji, że Macica Świata jest trzecim z nich. Okazuje się jednak, że “zniknięcie” trzeciego z jezior było po prostu pomyłką. Zgodną z martinowską wizją geografię Sarnoru pokazuje Mapa Świata przygotowana z okazji emisji drugiego sezonu serialowej Gry o tron. Wyraźnie widać na niej trzy jeziora, połozone stosunkowo blisko siebie.

Zapytany o pewne niejasności związane z geografią Saronoru i stepów, Elio Garcia (współpracownik GRRM-a i współautor ŚLIO) wyjaśnił, że istnieją również inne błędy powstałe podczas kopiowania ręcznie wykonanych map George’a. Na jednej z map jezioro nad którym leży Gornath i położone bardzo blisko niego bliźniacze jezioro nie są połączone z Sarne, podczas gdy w zamyśle autora wielka rzeka powstaje z wypływających z dwóch jezior rzek, które spotykają się w miejscu, gdzie zbudowano miasto Sathar. Następnie rzeka płynie na zachód, by ostatecznie skręcić na północ i utworzyć rozległą deltę nad Morzem Dreszczy. Na mapie z Lands of Ice and Fire w wyniku pomyłki jedno z jezior “zniknęło”, pojawiła się za to rzeka, która wypływa z jeziora nad którym leży Gornath i łączy się z rzeką nad która leży Sallosh, by wreszcie ujść do Zatoki Kłów.

Według George’a wszystkie miasta Sarnorczyków (oprócz Sallosh?) leżą wzdłuż jednego systemu rzecznego, w kolejności: Gornath, Sathar, Kasath, Sarnath, Rathylar, Hornoth, Kyth, Mardosh. Następnie Sarne rozgałęzia się, tworząc deltę, w której powstały Saath i Sarys. Jak już wspomniałem, najazdy Dothraków podczas Stulecia Krwi, które nastąpiło po Zagładzie Valyrii, przetrwało jedynie Saath. (Sarys było ostatnim z sarnorskich miast, które zostały spalone i splądrowane przez khalów. Portowe Saath zdołało przetrwać dzięki swoim białym murom, wsparciu Lorath i Ib, a także rzece, która oddzieliła je od ziem podbitych przez władców koni).

Tworząc swoją teorię, Crowfood’s Daughter posługiwała się wadliwą (jak się okazało) mapą z Lands of Ice and Fire. Z tego powodu poświęciła sporo miejsca jezioru nad którym leży Vaes Dothrak jako trzeciemu, “zaginionemu”, z sarnorskich jezior. Teraz, gdy sprawa błędów na mapie została już wyjaśniona, ten element teorii jest w oczywisty sposób niepoprawny. Nie oznacza to jednak, że całość jest błędna – istnieją również inne przesłanki, pozwalające sądzić, że Morze Dothraków było niegdyś prawdziwym śródlądowym morzem. Są to głównie: symbolika, metafory oraz gry słów (jedną z nich jest gra słów Green Sea/See, odkryta przez RavenousReader – tej teorii chciałbym poświęcić kiedyś osobny tekst). Być może, starożytne morze obejmujące obszar stepów Essos było Morzem Srebrnym. Możliwe, że były to dwa różne akweny, istniejące w różnych okresach. Nie można również wykluczyć, że Macica Świata była częścią Morza Srebrnego, lecz ze względu na znaczną odległość od jego trzech pozostałości znajdujących się na ziemiach Sarnoru, maesterzy po prostu przeoczyli ten fakt.

Na związek pomiędzy Morzem Srebrnym, Macicą Świata i Matką Gór wskazuje również księżycowa symbolika. Według dothrackiej legendy z toni Macicy Świata wynurzył się Pierwszy Człowiek (ang. First Man). Można podejrzewać, że to po prostu inna wersja podania o Królowych Rybaczkach. Dothracka legenda mogła pierwotnie odnosić się do Morza Srebrnego, z którego wyszli pierwsi ludzie, jednak z czasem, gdy Morze Srebrne zanikało, władcy koni “przenieśli” tą historię na Macicę. Legenda o Pierwszym Człowieku, przodku Dothraków, który wychodzi z jeziora, w oczywisty sposób nie pasuje do naszej teorii o pra-Dothrakach, którzy przybywają na stepy zza łańcucha Kości. Wydaje się jednak logicznym, że skoro Dothrakowie niemal zupełnie zapomnieli, że żyli niegdyś w zupełnie innej części Essos, po prostu stworzyli nową antropogeniczną opowieść o powstaniu swojego ludu.

“Przodkowie Dothraków oraz innych konnych koczowników ze stepów wiedzieli jednak lepiej, niektórzy z nich pamiętali bowiem, że sami przekroczyli ongiś te góry, wędrując ze wschodu”.

Można nawet podejrzewać, że przybywszy na stepy, Dothrakowie napotkali tam ocalałych tubylców z królestw Morza Srebrnego, które upadły podczas Długiej Nocy, i po prostu zaadaptowali istniejącą opowieść o “Pierwszym Człowieku”, który wynurza się z wód jeziora Królowych Rybaczek. Czy to przypadek, że jednym z ludów, który ponoć zamieszkiwał pierwotnie krainy nad brzegiem tego śródlądowego morza nazywano Pierwszym Ludźmi?

Wiemy, że po zagładzie krainy Królowych Rybaczek, którą najprawdopodobniej zapoczątkowała Długa Noc, trzy ocalałe plemiona – Cymmerian, Zoqora oraz Gippów, zostały podbite i wchłonięte przez nowo przybyły lud, który mówił o sobie Tagaez Fen, Wysocy Ludzie. Z czasem nadana im została nazwa Sarnorczyków. Legendarnym herosem, który przewodził tym podbojom i który pojął za żony córki przywódców każdego z tych trzech królestw, był ponoć Huzhor Amai, zwany Zdumiewającym. Bohater miał być jakoby zrodzony z ostatniej z Królowych Rybaczek. Warto wspomnieć, że w legendach arturiańskich powraca motyw Króla Rybaka, strażnika Świętego Graala. Królowe Rybaczki zapewne są nawiązaniem do tej koncepcji. Zdaniem LML-a Huzhor Amai jako potomek Królowych Rybaczek i w pewnym sensie “Król Rybak” może symbolizować strażnika i spadkobiercę ich linii rodowej (ang. bloodline, dosłownie linia krwi), niejako “graal” dla ich krwi.

Nie ulega wątpliwości, że imię Huzhor Amai (hjuzor emaj) brzmi niezwykle podobnie do Azor Ahai (ejzor ejhaj). Gdyby uznać, że Huzhor Amai, ostatni dziedzic Królowych Rybaczek, to nic innego jak zniekształcone wspomnienie o Azorze Ahai, sprawa byłaby jasna – Sarnorczyków można by spokojnie uznać za kolejny z zaginionych ludów Wielkiego Cesarstwa Świtu. Niestety, wszyscy inni władający ognistym mieczem bohaterowie pojawiają się po drugiej stronie Kości, a w legendzie o Huzhorze Amai nawet najmniejszy szczegół nie przywodzi na myśl Azora Ahai lub Krwawnikowego Cesarza. Nie ma mowy o płonącym mieczu, czarnym kamieniu, mrocznej magii, zabiciu żony, złożeniu ofiary ani uzurpacji.

Podobieństwo łatwiej wytłumaczyć tym, że język Sarorczyków jest po prostu spokrewniony z mową Asshai’i, a właściwie językiem Wielkiego Cesarstwa Świtu. Ostatnim z wielkich sarnorskich wojowników był Mazor Alexi, którego imię również przywodzi na myśl Azora Ahai. Nie może być jednak żadnych wątpliwości, że Mazor nie jest kolejnym zniekształconym przez upływ czasu i odległość wspomnieniem o Azorze Ahai – Mazor Alexi żył jedynie cztery stulecia przed wydarzeniami z Pieśni Lodu i Ognia. Był ostatnim Najwyższym Królem Sarnoru, który poległ w walce z Dothrakami podczas Stulecia Krwi. Według LML-a te podobieństwa świadczą o pokrewieństwie sarnorskiego i języka Wielkiego Cesarstwa. Być może imię Huzhor Amai nawiązuje do jakiegoś wcześniejszego herosa, który rzeczywiście był podobny do Azora Ahai. Może sam Azor Ahai to przydomek nadany na cześć jakiegoś bohatera z mitologii Wielkiego Cesarstwa, a może w spokrewnionych językach Asshai i Sarnoru pewne określenia i epitety po prostu brzmią podobnie, i “Azor Ahai” i “Huzhor Amai” znaczą coś podobnego, na przykład “wspaniały bohater”. Jeśli przodkowie Sarnorczyków przybyli na stepy z Dalekiego Wschodu, mogli przynieść ze sobą jakąś wersję tego imienia, która z czasem przeszła na późniejszego wodza. Nie można również wykluczyć, że jeden z ludów, które Sarnor podbił i wchłonął pochodził z Wielkiego Cesarstwa i to z jego języka sarnorscy zdobywcy przejęli wyrażenie Huzhor Amai.

Świat Lodu i Ognia nie precyzuje, czy Sarnorczycy żyli w pobliżu Morza Srebrnego zanim rozpoczęli swoje podboje, czy przybyli na te ziemie z dalekich stron (choć słowa “Inne ludy zniszczono, wygnano, bądź też podbili je i zasymilowali ci, którzy przyszli później” zdają się do tego nawiązywać). Królestwo Morza Srebrnego Królowych Rybaczek to niemal z całą pewnością cywilizacja poprzedzająca Długą Noc, tymczasem Królestwo Sarnoru powstało mniej więcej w tym samym czasie co Ghis i Valyria, było zatem jednym z pierwszych imperiów, które pojawiły się gdy ludzkość podniosła się po katastrofie. Wiemy również, że Sarnorczycy toczyli boje zarówno z Valyrią, jak i z Ghis, zaś z tego co pamięta Daenerys Targaryen, ostatnia z wojen valyriańsko-ghiscarskich zakończyła się pięć tysięcy lat przed wydarzeniami z Nawałnicy mieczy (odwiedzająca Astapor Dany wspomina zdobycie Starego Ghis przez smoczych lordów). Tak więc, chronologia pasuje tutaj do teorii, że podbicie tubylczych ludów stepów przez przybyłych Sarnorczyków, którzy masowo opuścili jakiś inny region, miało miejsce w stuleciach lub tysiącleciach tuż po Długiej Nocy.

Warto dodać, że Sarnorskie armie urządzały wypady przeciwko Dothrakom i innym koczowniczym ludom stepów na długo przed Stuleciem Krwi, co dowodzi, że Dothrakowie nie przybyli na zachód po Zagładzie Valyrii i nie rozpoczęli swoich podbojów od razu, lecz zamieszkiwali ziemie położone u podnóża Kości przez wiele wieków. Doskonale pasuje to do teorii przedstawionej w poprzednim odcinku, według której władcy koni wywodzą się od plemienia spokrewnionego z Jogos Nhai, które przeprawiło się przez góry uciekając przed skutkami Długiej Nocy (w tym ze skażeniem Asshai i tego, co stało się Krainami Cienia), a być może również przed złowrogim Krwawnikowym Cesarzem. Nie można wykluczyć, że wszystkie ludy stepów – Dothrakowie, Lhazareńczycy i Sarnorczycy – mają wspólnych protoplastów. (Pokrewieństwo tych dwóch pierwszych grup jest niemal pewne, jako jedyne ludy świata lodu i ognia mają skórę barwy miedzi). Sarnorczycy, czyli Tagaez Fen, mają brązową skórę i czarne oczy oraz włosy, zaś Dothrakowie również mają czarne włosy i czarne oczy – na przykład, oczy khala Drogo są opisywane jako onyksowe. Być może przodkowie Sarnorczyków, tacy jak sam Huzhor Amai, byli jeszcze bardziej podobni do Dothraków. Nie można tego jednak dokładnie określić, ponieważ jak wyjaśnia maester Yandel, zdobywcy zasymilowali trzy ludy żyjące nad Morzem Srebrnym już wcześniej, Cymmerian, Zoqora i Gippów. Nie wiemy jak wyglądali Cymmerianie, choć możliwe, że ten lud, którego osady były położone wśród wzgórz, był spokrewniony z Rhoynarami – obie grupy są uznawane za wynalazców sztuki obróbki żelaza. O wyglądzie Gippów nie można nic powiedzieć, lecz Zoqora byli ponoć podobni do Sarnorczyków, lecz mieli jasne włosy.


Mityczna Astronomia: Ślady Palców Świtu (Dzieci Imperium – część 2)

Rozdział 2: Przyszła na Sarnor zagłada

Twórca Sarnoru, Huzhor Amai Zdumiewający, podawał się za syna ostatniej z Królowych Rybaczek. Nie wiemy ile w tych opowieściach prawdy. Być może to po prostu kolejny przypadek najeźdźcy, który “wkłada długie uszy”, aby zostać uznanym za prawowitego władcę przed podbite ludy. Ten dobrze znane z historii zjawisko George R.R. Martin często wspomina, na przykład w scenie z Tańca smoków, gdzie Daenerys musi ubrać się w ghiscarski tokar, by zaakceptowali ją mieszkańcy Meereen. Kapitan Ben Plumm żartobliwie komentuje to słowami, że jeśli ktoś chce władać królikami, musi nosić długie uszy. Jednym słowem, Huzhor Amai mógł nie mieć z Królowymi Rybaczkami nic wspólnego, co zresztą sugerują słowa o sarnorskich najeźdźcach.

Jak wspomnieliśmy, Cymmerianie byli ponoć pierwszym ludem, który posiadł zdolność obróbki żelaza (choć do tego tytułu pretendują także Rhoynarzy). Azor Ahai był kowalem, który wykonał Światłonoścę ze stali, stopu właśnie żelaza z węglem. O ile ta wzmianka nie jest anachronizmem, który wkradł się to mitu, gdy był on przekazywany ustnie, można uznać, że Wielkie Cesarstwo Świtu dysponowało wiedzą na temat wytopu żelaza. Wiedza ta zapewne była na bardzo wysokim poziomie. Możliwe, że słynna valyriańska stal powstała na bazie wynalazku uczonych Wielkiego Cesarstwa. Wiemy, że rządzący tym imperium mieli dostęp do magii, i prawdopodobnie również smoków (których udział byłby konieczny przy wznoszeniu budowli ze stopionego czarnego kamienia, takich jak Pięć Fortów). Jeśli posiadali również stal, do valyriańskiej – smoczej – stali jest tylko krok. Być może valyriańska stal tak naprawdę powstała w Wielkim Cesarstwie, co wyjaśniałoby między innymi w jaki sposób mógł dysponować nią Ostatni Bohater, który żył w czasie Długiej Nocy, tysiące lat przed powstaniem Valyrii. Czy miecze lśniące bladym płomieniem, które trzymały duchy o oczach z klejnotów z wizji Daenerys i Świt to właśnie takie starożytne “prototypy” valyriańskiej stali i Czerwonego Miecza Bohaterów? Czy wzmianka o Cymmerianach, których podbił Huzhor Amai, jest nawiązaniem do tej historii?

Z kolei Zoqora, jak już powiedziano, mieli brązową skórę i jasne włosy. Byli również wysocy (tak jak sami Sarnorczycy, Tagaez Fen – Wysocy Ludzie) To oczywiście tylko spekulacje, lecz można się zastanawiać, czy tak właśnie wyglądali władcy Wielkiego Cesarstwa – duchy, które widziała Dany miały jasne włosy (barwy platyny, srebra i złota). Dothrakowie, którzy także mogli być uciekinierami z Wielkiego Cesarstwa, mają podobny odcień skóry do Zoqora i Sarnorczyków, są również bardzo wysocy. Lengijczycy to bez wątpienia potomkowie mieszkańców Wielkiego Cesarstwa. Co ciekawe, także i oni mają brązową skórę (barwy drewna tekowego)… i słyną w całym znanym świecie jako najwyższy z wszystkich narodów. Jedyną różnicą jest kolor oczu – Lengijczycy mają złote oczy, podobne do oczu mieszkańców Naath, a także Dzieci Lasu. Tę różnicą można jednak bardzo łatwo wyjaśnić występowaniem u nich genów zamieszkujących jakoby Świętą Wyspę “Przedwiecznych”, którzy mogli być spokrewnieni z Dziećmi Lasu (lub z ich essoskimi krewniakami, Leśnymi Wędrowcami, Ifequevronami).

Pochodzenie Gippów, Cymmerian i Zoqora jest trudne do jednoznacznego określenia. Z jednej strony, mogą być jednym z tubylczych stepowych plemion, które zamieszkiwały ziemie nad Morzem Srebrnym na długo przed przybyciem Sarnorczyków. W takim wypadku to od nich Sarnorczycy przyjęliby podania o Królowych Rybaczkach. Z drugiej strony, z opisu podbojów Huzhora Amai i powstania Sarnoru wyłania się obraz tych trzech ludów jako sojuszników Zdumiewającego – według legendy żona z ludu Zoqora powoziła rydwanem bohatera, zaś Cymmerianka wykonała jego zbroję. (Nie wiemy, co w tym czasie robiła jego trzecia żona). Można sobie wyobrazić scenariusz, w którym wiele ludów – wśród nich Dothrakowie, Lhazareńczycy, Sarnorczycy, Gippowie, Cymmerianie i Zoqora – przybywa zza Kości na stepy Essos i rozchodzi się w różnych kierunkach. Wiele stuleci lub tysiącleci później, gdy świat otrząsnął się ze skutków Długiej Nocy, wódz Sarnorczyków, Huzhor Amai, podbił lub zawarł sojusze z trzema innymi ludami i jako konfederacja rozpoczęły one drogę do całkowitej dominacji na stepach. To właśnie ten poczwórny sojusz (podobny do Trójprzymierza państw-miast ludów z grupy Nahua: Tlacopanu, Tenochtitlánu oraz Texoco, z którego powstało Imperium Azteków) podbił inne stepowe plemiona (w tym niezwiązanych z Wielkim Cesarstwem potomków ludu Królowych Rybaczek). Jeśli druga opcja jest właściwa, łatwiej wytłumaczyć podobieństwa pomiędzy Gippami, Zoqora i Lengijczykami, a także pozornie anachroniczną sztukę obróbki żelaza o Cymmerian.

Nawet nie biorąc pod uwagę koloru skóry, oczu i włosów, ani wzrostu, istnieje wiele podobieństw pomiędzy Dothrakami a Sarnorczykami. Najbardziej oczywiste są zdolności związane z jeździectwem i hodowlą koni. Sarnorskie armie składały się z rydwanów z przyczepionymi ostrzami (kosami), co bez wątpienia wymagało zaawansowanych umiejętności jeździeckich, wiedzy na temat hodowli odpowiednio silnych koni oraz ich szkolenia. W rzeczy samej, słyszymy nawet o hodowaniu przez Sarnorczyków wielu ras koni przeznaczonych do konkretnych zadań – czarnych klaczy dla jazdy oraz krwistoczerwonych koni, które przygotowywano do pracy w zespołach ciągnących rydwany. W przeciwieństwie do Wysokich Ludzi, Dothrakowie pozostali nomadami, jednak również w ich kulturze konie odgrywają kluczową rolę. Oba ludy na swój sposób opanowały jeździectwo do perfekcji. Co ciekawe, wydaje się, że Dothrakowie nie przywieźli swoich koni zza Kości, lecz znaleźli je już na stepach – Jogos Nhai muszą wykorzystywać w charakterze wierzchowców zorsy, ponieważ po tamtej stronie gór nie występują odpowiednio duże rasy koni.

Wszystkie te podobieństwa prowadzą do jednego wniosku – Sarnorczycy i Dothrakowie mają wspólnego przodka, zapewne już po zachodniej stronie gór (ten zaś z kolei miał wspólnych protoplastów z Jogos Nhai, a być może również Lengijczykami – o czym świadczy między innymi podobny kolor skóry i fakt, że zorsy to hybrydy koni i zebr, a te w tej części świata można odnaleźć właśnie na wyspie Leng). Plemię Sarnorczyków, dokonawszy swoich podbojów w sojuszu z Zoqora, Gippami i Cymmerianami, zmieniło tryb życia na osiadły i z czasem się zurbanizowało, zaś Dothrakowie nadal są koczownikami. Stąd wynikają różnice w ich kulturach. Wydaje się jednak, że tego, iż tuż obok siebie zamieszkują dwa ludy jeźdźców koni o podobnym wyglądzie, nie można uznać za przypadek.

Według maesterów sarnorscy mężczyźni i kobiety wspólnie udawali się na wojnę (wspomniane są kobiety powożące rydwanami). Cymmeriańska żona Huzhora Amai wykonała jego prawdopodobnie stalową zbroję. Widzimy, że choć dni matriarchatu i Królowych Rybaczek minęły i nad stepami władali teraz pomniejsi królowie Sarnoru, podlegli (przynajmniej nominalnie) Najwyższemu Królowi z Sarnath, przetrwał pewien element równości. To zbyt ogólna koncepcja, by powiązać ją bezpośrednio z Wielkim Cesarstwem, jednak wpasowuje się w bardzo szeroki motyw przechodzenia od matriarchalnych (lub egalitarnych) społeczeństw sprzed Długiej Nocy do społeczeństw silnie patriarchalnych. U Jogos Nhai i Dothraków widzimy różne stadia tego procesu (księżycowe śpiewaczki, Dosh khaleen, coraz większa władza khalów). W sensie symbolicznym odnosi się to oczywiście do zamordowania księżycowej bogini (Azor Ahai i Nissa Nissa) oraz uzurpacji tronu (np. obalenie Ametystowej Cesarzowej przez Krwawnikowego Cesarza).

Spoglądając na początek i koniec historii stepów, dostrzegalna staje się pewna symetria. Niegdyś Królowe Rybaczki “władały krainami na brzegach Morza Srebrnego – wielkiego śródlądowego morza położonego w samym sercu stepów – i mieszkały w pływającym pałacu, przemieszczającym się nieustannie wzdłuż jego brzegów”. Dziś “Khale rzadko zatrzymują się w jednym miejscu. Pędzą wielkie stada koni i kóz przez swe “morze”, walcząc ze sobą, gdy się spotkają, a niekiedy również przekraczając granice własnych krain w poszukiwaniu niewolników i łupów”. W oryginalnym angielskim tekście podobieństwa są jeszcze bardziej wyraźne: “the Fishers Queens (…) ruled the lands adjoining the Silver Sea (…) from a floating palace that made its way endlessly around its shores” oraz “the khals drive their great herds of horses and goats endlessly across their “sea” fighting one another when they meet and occasionally moving beyond the borders of their own lands for slaves and plunder”. Na początku mądre i dobre królowe przemieszczały się po prawdziwym morzu, teraz przez morze traw podróżują hordy okrutnych męskich wojowników. To kolejny przykład ilustrujący motyw przejścia do patriarchii.

Wreszcie, warto zwrócić uwagę, że Sarnorczycy należą do najbardziej utalentowanych żeglarzy i podróżników Świata Lodu i Ognia. Wielkie Cesarstwo Świtu podbiło Świętą Wyspę Leng, do czego niezbędna była flota, a jeśli jego przedstawiciele dotarli kiedykolwiek do Westeros (co do czego pojawiają się wskazówki), imperium musiało być morską potęgą – chyba, że byli to smoczy lordowie. W każdym razie, trudno sobie wyobrazić, żeby tak rozległe i zaawansowane cywilizacyjnie państwo, które na dodatek miało dostęp do całego wybrzeża Morza Nefrytowego, nie było morską potęgą. Tym ciekawsze jest to, że:

“Sarnorscy kupcy docierali do Valyrii oraz Yi Ti, do Leng i Asshai. Sarnorskie statki żeglowały po Morzu Dreszczy, dopływając do Ib, Tysiąca Wysp i Dalekiej Mossovy. Królowie Wysokich Ludzi wojowali z Qaathijczykami i Starym Imperium Ghis, przeprowadzali także wiele ataków na bandy konnych koczowników, krążących po stepach za ich wschodnimi granicami”.

Imponujące podróże… Ciekawe, że Sarnorczycy przejawiali szczególne zainteresowanie akurat tymi ziemiami, którymi niegdyś władało Wielkie Cesarstwo (Yi Ti, Leng, Asshai) oraz państwem, które prawdopodobnie odziedziczyło przynajmniej część jego smoczej wiedzy i magii – Valyrią. Niestety! Nigdy nie dowiemy się jakie informacje o Wielkim Cesarstwie Świtu udało się zgromadzić we zbiorach wielkiej biblioteki w Sallosh, Mieście Uczonych.

Historia bywa czasem ironiczna – imperium Sarnorczyków zniszczyli nie Valyrianie czy Ghiscarczycy, lecz właśnie ich potencjalni najbliżsi krewni, Dothrakowie, gdy po Zagładzie Valyrii zabrakło siły, która przez tysiąclecia trzymała konnych koczowników w ryzach. Ze stepów wyłoniły się ogromne hordy prowadzone przez khalów. Królestwa które trwały przez millenia, zniknęły z powierzchni ziemi w mniej niż sto lat. Pierwsze padło Sathar, Miast Wodospadu, gdy dotarł do niego khalasar khala Moro. Moro był synem wielkiego khala Mengo, który zjednoczył ponad sześćdziesiąt khalasarów za radą swojej matki, Doshi (która była ponoć wiedźmą, i od której imienia może pochodzić nazwa Dosh khaleen). Nawet taka klęska nie sprawiła, że liczne sarnorskie królestwa zjednoczyły się. Kasath i Gornath stoczyły wojnę, gdy oba państwa-miasta postanowiły wziąć w posiadanie ziemie Satharu. Osłabione Kasath nie zdołało odeprzeć kolejnego najazdu władców koni (ponadto, w ataku wzięła udział armia Gornath, związanego wówczas sojuszem z khalem Moro). Gornath wkrótce podążyło za nim, zdobyte przez khala Horro, zabójcę khala Moro. Później przyszła kolej na Sallosh, Kyth i Hornoth. Mardosh (Niezdobyte) broniło się przez sześć lat. Gdy w mieście nie zostało już nic, co nadawałoby się do spożycia, wojownicy zabili swoje własne rodziny, po czym otworzyli bramy miasta i ruszyli w ostatnią straceńczą szarżę. Nie ocalał ani jeden.

Dopiero wówczas Sarnorczycy przejrzeli na oczy i odłożyli na bok swoje waśnie i wojny pomiędzy pomniejszymi królami. Na równinie w połowie drogi pomiędzy Sarnath i ruinami Kasath stanęła do walki ogromna armia. Prowadził ją Mazor Alexi, Najwyższy Król. Towarzyszyło mu sześciu królów i przeszło sześćdziesięciu lordów i bohaterów. W pole wyjechało sześć tysiecy rydwanów z kosami u kół, po dziesięć tysięcy lekkiej i ciężkiej jazdy, a za nimi niemal sto tysięcy żołnierzy piechoty i procarzy. Przeciwko temu zastępowi stanęły połączone siły czterech khalasarów, blisko osiemdziesiąt tysięcy dothrackich wyjców. Szarża rydwanów przełamała linię Dothraków. Khalasar khala Haro rzucił się do ucieczki, zaś sam khal poległ. W pościg ruszył sam Mazor Alexi, a za nim cała armia. Niespodziewanie, uciekający Dothrakowie zatrzymali się i zaczęli wypuszczać w kierunku nadciągających Sarnorczyków niezliczone strzały. Najwyższy Król dał się wciągnąć w zasadzkę. Od północy nadjechał khalasar khala Qano, z południa jeźdźcy khala Zhako. Tymczasem khalasar khala Loso niepostrzeżenie objechał armię sarnoru i zaatakował królewski zastęp od tyłu, tworząc kowadło dla młota pozostałych khalów.

Bitwa, zapamiętana jako Pole Wron, zakończyła się całkowita klęską Wysokich Ludzi. Wkrótce upadły Sarnath, Rathylar i Sarys. W czasach Rebelii Roberta i Wojny Pięciu Królów tylko w małym portowym miasteczku Saath ludzie wciąż mówią o sobie Tagaez Fen. Sarnorczyków jest obecnie zaledwie dwadzieścia tysięcy, choć kiedyś ich królestwo zamieszkiwały miliony. Saath to także jedyne miejsce w całym znanym świecie, gdzie wciąż trwa kult niezliczonych bogów dawnego Sarnoru. Wspaniałe posągi i figury, które niegdyś stały w wielkich świątyniach nadrzecznych metropolii, dziś stoją – zarośnięte i kruszejące – wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Vaes Dothrak. Maesterzy i inni uczeni napisali wiele dzieł poświęconych tym wydarzeniom. Tytuły mówią same za siebie: Upadek Wysokich Ludzi Bella, Bitwy i oblężenia podczas Stulecia Krwi maestera Josetha, wreszcie Zburzone miasta, ukradzeni bogowie Vaggora.

Dothrakowie nadali nowe nazwy miastom, które splądrowali podczas Stulecia Krwi. Sathar, Miasto Wodospadu, stał się Yalli QamayiMiejscem Rozpaczających Dzieci. Gornath, Miasto nad Jeziorem, to Vaes Leqse, Miasto Szczurów. Kasath, Miasto Karawan, przemianowano na Vojjor Samvi, Złamanych Bogów. Gornath, Sallosh, Miasto Uczonych lub Miasto na Srebrnym Brzegu, zwie się obecnie Vaes Athjikhari, Miasto Choroby. Sarnath Wysokich Wież, dawną stolicę Najwyższego Króla, władcy koni określają jako Vaes Khewo, Miasto Robaków. Mardosh Niezdobyte Dothrakowie pamiętają jako Vaes Gorqoyi, Miasto Krwawej Szarży. Nie wiemy jakimi wyrażeniami nazwane zostały Hornoth, Kyth i Rathylar, jednak również i one zostały splądrowane. Sarys w delcie Sarne to Vaes Graddakh, Miasto Plugastwa.

Podobny los spotkał w czasie mrocznego wieku po upadku Valyrii również miasta innych ludów. Valyriańska kolonia Essaria, Zaginione Wolne Miasto, stało się Vaes Khadokh, Miastem Trupów. Yinishar u podnóża Kości, którego mieszkańcy byli spokrewnieni z ludem Samyriany w Patriarchacie Hyrkoonu po drugiej stronie gór, zwie się Vaes Jini, Miasto Kóz. Na północny wschód od niego, przy Kamiennym Trakcie, stoją ruiny określane jako Adakhakileki, Kanibale. Dothrakowie dotarli nawet do Ifequevronu, gdzie napotkali opuszczoną osadę Leśnych Wędrowców, gdzie drzewa pokrywały rzeźbienia, zaś w grotach ponoć straszyło. Khalasary po dziś dzień unikają tego miejsca – Vaes Leisi, Miasta Duchów. Zagłada nie ominęła również miast Qaathijczyków – na Czerwonym Pustkowiu zabłąkany wędrowiec może natknąć się na ruiny: Vaes Qosar, Miasta Pająków (niegdyś Qolahn), Vaes Orvik (Miasto Bicza, skąd Dothrakowie uprowadzili licznych niewolników), Vaes Shirosi (Miasto Skorpionów) oraz przypuszczalnie Vaes Tolorro (Miasto Kości), gdzie na pewien czas zatrzymał się khalasar Daenerys Targaryen.

Tak jak tylko w Saath przetrwał lud Sarnorczyków, tak Qaathijczków można spotkać jedynie w mieście Qarth, chronionym przez potrójne mury. Ibbeńska kolonia Ibbish była kilkukrotnie ograbiana (przez khala Scoro i khala Rogo). Gdy do miasta zbliżał się khalasar khala Dhako, wszyscy mieszkańcy uciekli drogą morską na wyspę Ib. Wściekły Dhako spalił całe miasto, które nazwał Vaes AresakMiasto Tchórzy – a przy okazji puścił z dymem niemal całą okolicę. Z tego powodu nadano mu przydomek Smok Północy. Dothrakowie sprzedawali zniewolonych mieszkańców tych miejsc, zwłaszcza Sarnoru, w ghiscarskich miastach takich jak Hazdahn Mo, dokąd władcy koni zaprowadzili niewolników z Satharu – co jednak nie przeszkodziło im w najechaniu samego Hazdhan Mo i przemianowaniu go na Vaes Diaf, Miasto Czaszki. Inne ghiscarskie ruiny z tego okresu to Vaes Efe (Miasto Kajdan), Vaes Mejhah (czego lepiej nie tłumaczyć) oraz Krazaaj Has, Ostre Góry (za które Dothrakowie uznali piramidy). Tryumfalny pochód khalów na zachód stracił impet dopiero z porażką pod Qohorem, gdzie przeciwko jeźdźcom khala Temmo stanęły słynne Trzy Tysiące Nieskalanych.

Jako ciekawostkę można dodać, że według map z Lands of Ice and Fire, podróżując z khalasarem khala Drogo z Pentos do Vaes Dothrak, Daenerys Targaryen mijała ruiny Essarii, Sarnath, Kasath, Gornath oraz Sathar.

Podsumowując, wydaje się, że wiele ludów uciekło przed kataklizmem, który zniszczył Wielkie Cesarstwo Świtu na zachód, przekraczając Kości. W ten sposób zarówno geny, jak i elementy kultury Wielkiego Cesarstwa rozprzestrzeniły się po całym Essos z ludami takimi jak Sarnorczycy, Dothrakowie, a prawdopodbnie również Gippowie, Zoqorianie, Cymmerianie i Lhazareńczycy. Otwarty pozostaje temat Andalów, którzy ponoć również pierwotnie zamieszkiwali stepy nad dawnym Morzem Srebrnym – interesujący jest tu zwłaszcza mit o Hugorze ze Wzgórza i pentoskie podania o bohaterze imieniem Hukko (którego niektórzy utożsamiają z Hugorem). W legendach o Hugorze dostrzegamy pewne motywy wspólne z mitem o Azorze Ahai, zaś samo słowo Hugor/Hukko brzmi podobnie do Huzhor Amai, które z kolei wydaje się w pewien sposób związane z imieniem Azor Ahai. Jest też Gwieździsty Sept, siedziba Wiary Siedmiu aż do zbudowania Wielkiego Septu Baelora, zaś sama religia jest przepełniona astronomiczną symboliką. Czy to pozostałość po religii Wielkiego Cesarstwa Świtu? A może wpływy Kultu Gwiezdnej Mądrości, założonego jakoby przez Krwawnikowego Cesarza?

U wymienionych plemion dostrzegamy ślady, odległe wspomnienia, kultury Wielkiego Cesarstwa. Są jednak grupy, u których przetrwało znacznie więcej, potomkowie władców i założycieli tego imperium. Podczas gdy ludy, które do tej pory omówiliśmy, jedynie zamieszkiwały Wielkie Cesarstwo Świtu, zostały przez nie podbite i zasymilowane, oni je stworzyli. Mowa tu o potencjalnych potomkach pierwszych smoczych lordów w historii, Valyrianach oraz Dayne’ach. Uważnie należy przyjrzeć się również mieszkańcom najwspanialszego miasta jakie było, jest lub będzie, Qarthu.


Teoria Crowfood’s Daughter na temat Morza Srebrnego – miejsca jednej z pierwszych cywilizacji – jako pierwowzoru dla dothrackiej legendy o Pierwszym Człowieku, który wynurzył się z wód Macicy Świata na koniu przypomina mi opowieść z Silmarillionu J.R.R. Tolkiena, gdzie będące częścią wielkiego śródlądowego Morza Helkar jezioro (właściwie zatoka) Cuiviénen było miejscem przebudzenia pierwszych Elfów. W tym samym regionie wschodniego Śródziemia leżała również kraina Hildórien, gdzie pojawili się pierwsi ludzie. Jeśli Morze Srebrne rzeczywiście było tak rozległe, że Macica Świata również jest jego pozostałością, nad jego brzegiem położona była również kraina Ifequevron, miejsce gdzie występowała rasa spokrewniona z westeroskimi Dziećmi Lasu. Być może to kolejne nawiązanie do Cuiviénen.


Kraina Sarnor, a zwłaszcza miasto Sarnath, jest oczywistym nawiązaniem do opowiadania H.P. Lovecrafta Przyszła na Sarnath zagłada. Nie wspominałem o tym w tekście głównym, by nie narażać osób, które zamierzają dopiero przeczytać ten tekst na zetknięcie się z istotnymi informacjami dotyczącymi fabuły. Co prawda, trudno wyobrazić sobie, by ktoś rzeczywiście przejmował się spoilerami z opowiadania, które zostało wydane w 1920 roku, zwłaszcza w przypadku Przyszła na Sarnath zagłada, gdzie najważniejsze wydarzenie zdradza sam tytuł. Dzieło Lovecrafta warto zresztą przeczytać choćby dla samego piękna stylu, tak w angielskim oryginale, jak w polskim tłumaczeniu (na szczególną uwagę zasługuje przekład pana Macieja Płazy, o którym jakiś czas temu pisał DaeL). Wolałem jednak uniknąć choćby cienia możliwości, że komuś zostanie odebrana przyjemność lektury. Dla Czytelników, którzy nie boją się spoilerów, lub mieli już okazję zapoznać się z tym tekstem, oto historia Sarnath:

“Jest w ziemi Mnar ogromne, nieruchome jezioro, którego nie zasila żaden strumień i żaden strumień z niego nie wypływa. Dziesięć tysięcy lat temu na jego brzegu stało potężne miasto Sarnath – wszelako teraz już Sarnath tam nie ma”. (Howard Philips Lovecraft, Przyszła na Sarnath zagłada)

Na brzegu jeziora stało niewymownie starożytne miasto z szarego kamienia, Ib. Wygląd jego mieszkańców był niemiły dla ludzkich oczu. Ich skóra była barwy zielonej, dokładnie takiej jak wody jeziora i unoszące się nad nim mgły. Oprócz tego miały wyłupiaste oczy, wydęte wargi i uszy dziwnego kształtu. Były również bezgłośne. Ich bożkiem był Bokrug, wielki jaszczur wodny. Ku jego czci, gdy księżyc był w fazie garbatej, istoty z Ib odprawiały dziwne rytuały przed idolem koloru morskiej zieleni. Powiadano, że miasto Ib nie zostało zbudowane na ziemi, lecz stąpiło pewnej nocy z księżyca, razem z samym jeziorem i mieszkańcami. Tysiące lat później do ziemi Mnar przybyło plemię pasterzy owiec, którego skóra była śniada. Ten właśnie lud wzniósł wzdłuż krętej rzeki Ai miasta Thraa, llarnek oraz Kadatheron. Pewna grupa zapuściła się jednak nad tajemnicze jezioro, gdzie zbudowała miasto Sarnath.

Gdy ludzie z Sarnath urośli w siłę, ich wojownicy wyprawili się przeciwko Ib, do którego mieszkańców pałali zawziętą nienawiścią. Istoty z Ib zostały wymordowane, zaś ich ciała, których żołnierze z Sarnath brzydzili się nawet dotknąć, wrzucono do jeziora przy pomocy włóczni. Po zniszczeniu Ib, żołnierze z Sarnath przenieśli posążek Bokruga do swojego miasta jako wojenne trofeum, symbol zwycięstwa nad ohydnymi ich zdaniem istotami z Ib, a także starymi bogami. Jednakże pierwszej nocy po wniesieniu dziwnego idola do świątyni w Sarnath, w sanktuarium widziano dziwne światła, zaś rankiem okazało się, że figura wodnego jaszczura zniknęła bez śladu. Znaleziono również ciało najwyższego kapłana Taran-Isha, zastygłe z przerażenia. Na ołtarzu zaś można było dostrzec wydrapane słowo “ZAGŁADA”. Mieszkańcy Sarnath szybko zapomnieli jednak o takich niepokojących omenach. Miasto stawało się coraz potężniejsze, zaś królowie Sarnath wkrótce stali się zwierzchnikami dla wszystkich pomniejszych królów krainy nad rzeką Ai, Najwyższymi Królami ziemi Mnar.

Gdy zbliżała się tysięczna rocznica zwycięstwa Sarnath nad Ib, w przepełnionym przepychem i popadającym w dekadencję mieście urządzono niewyobrażalnie huczne uczty i zabawy. Do Sarnath zaproszono książęta i szlachtę ze wszystkich okolicznych ziem, licznie przybyli również kupcy i podróżni. Tamtej nocy nad jeziorem ukazały się nieziemskie światła, na wody i wszystkie domy, ulice, pałace i zdobione kopuły miasta opadła zaś zielona mgła. Widziano również, jak poziom wody w jeziorze podnosi się (choć nie wpadały do niego żadne rzeki). Goście i przybysze z ościennych krain uciekali w panice. Na Sarnath przyszła ZAGŁADA. Niektórzy opowiadali później, że w królewskich salach Sarnath dostrzegli umarłe od tak dawna istoty z Ib, tańczące i pijące z pucharów przygotowanych dla biesiadników. Gdy znacznie później odważni wędrowcy (niespokrewnieni z mieszkańcami Sarnath) zapuścili się w miejsce, gdzie stało potężne miasto, odnaleźli jedynie bagno, w którym pełzały wodne jaszczury. Pośród tego wszystkiego stał starodawny idol, posąg wielkiego wodnego jaszczura Bokruga. Od tej pory temu właśnie bóstwu oddawano w ziemi Mnar cześć.


W historii Sarnoru ze Świata Lodu i Ognia można odnaleźć wiele podobieństw do tej opowieści. W obu przypadkach Sarnath jest stolicą królestwa (Sarnor, Mnar) składającego się z wielu miast zbudowanych wzdłuż jednej rzeki (Sarne, Ai). Jest również siedzibą Najwyższego Króla. W świecie Martina Ib jest wyspą zamieszkiwaną przez Ibbeńczyków, których wygląd jest nieprzyjemny dla innych narodów. To samo można powiedzieć o istotach z Ib Lovecrafta. W Przyszła na Sarnath zagłada wojownicy z Sarnath wymordowali mieszkańców Ib, zaś u GRRM-a, legendarny założyciel Sarnoru, Huzhor Amai, nosił płaszcz wykonany ze skóry króla Włochatych Ludzi, którzy byli spokrewnieni z Ibbeńczykami. (Włochatych Ludzi zamieszkujących labirynty Lorath w imię Siedmiu mordowali Andalowie, co może być kolejnym nawiązaniem do Lovecrafta). Sarnorczycy z Saath i Sarys wielokrotnie wojowali z Ibbeńczykami, gdy ci drudzy usiłowali zająć deltę Sarne o dużym znaczeniu strategicznym. Jak na ironię, ostatnia sarnorska osada, Saath, zdołała przetrwać dzięki pomocy ze strony Ib. Jezioro nad którym leżało lovecraftowskie Sarnath mogło znaleźć swój odpowiednik z Morzu Srebrnym, lub w jednym z trzech jezior, które po nim pozostały. Sarnath w Mnar zostało zatopione i zajęte przez wodne istoty z Ib. Sarnath w Sarnorze zdobyli Dothrakowie, przybysze z “morza” – Morza Dothraków, zielonego oceanu traw.

O nawiązaniach do twórczości Lovecrafta w Pieśni Lodu i Ognia oraz innych dziełach George’a R.R. Martina można by długo opowiadać – zamierzałem omówić w tym artykule również Leng, Yi Ti oraz inne krainy Dalekiego Wschodu Essos, gdzie nawiązania lovecraftowskie są szczególnie widoczne. Niestety, dziś nie ma już na to czasu. Podobnie, na swoją kolej muszą poczekać Qarth, Valyria oraz Dayne’owie, gdzie odnajdujemy głównie inspiracje dziełami zupełnie innych autorów. Jest to temat równie ciekawy. Pogoń za śladami Wielkiego Cesarstwa trwa, lecz na razie mogę powiedzieć jedynie…

Do zobaczenia i dziękuję za uwagę!





* LML –


(po angielsku: )



Zmagałem się z napisaniem tego przez cały dzień. Ciężko mi na sercu.


Jak niektórzy z was wiedzą, zostałem publicznie oskarżony o kilka rzeczy przez Mallory ……… [nazwisko pominięto w tłumaczeniu, przyp. tłum.], znaną również jako Sanrixian. Przez pewien czas byliśmy przyjaciółmi, pracowaliśmy razem nad wieloma livestreamami, jak wiecie, stąd jestem bardzo smutny i rozczarowany tym, jak sprawy pomiędzy nami się posypały. Nie chcę dalej dokładać do tego sporu i fandomu negatywnej energii, lecz ponieważ Mallory upubliczniła swoje oskarżenie, czuję, że nie mam zbyt wielkiego wyboru. Muszę odpowiedzieć, choćby tylko po to, by bronić się przed czymś, co stanowi bardzo poważne oskarżenia. Z powodu tych oskarżeń odniosłem już poważne straty finansowe, wiele zaś osób doszło do wniosków usłyszawszy wersję zdarzeń tylko jednej ze stron. Nie popełnijcie błędu – ten podcast i kanał na YouTube to źródło moich środków utrzymania, i została podjęta zorganizowana akcja mająca na celu pozbawienie mnie tego na podstawie oskarżeń, które ukazują mnie jako jakiegoś potwora. Jestem jednak tą samą osobą, którą zawsze znaliście, i mam do opowiedzenia stronę tej historii. Zdaję sobie sprawę z tego, że Mallory ma prawo, by postrzegać sprawy w taki sposób, mam nadzieję, że także i ja mam takie samo prawo.

W liście Mallory znajdowało się wiele charakterystyki, lecz tylko kilka konkretnych oskarżeń, i to na nie będę odpowiadał. Jestem oskarżony o:

– niewynagradzanie Mallory sprawiedliwe

– spowodowanie, że chciała opuścić konwent, poprzez „przypieranie jej do muru” i zastraszanie w niedzielę na konwencie

– oczernianie jej i podjęcie próby przejęcia kontroli nad narracją, nastawianie jej przyjaciół przeciwko niej

Ponieważ sam jestem artystą, traktuję sprawę wynagradzania bardzo poważnie. W samym sercu tego sporu wydaje się leżeć przychód z superchatu z 3 (nie 5) livestreamów na moim kanale, podczas których Mallory wnosiła swój wkład tworząc na żywo sztuk, po czym obiecałem dzielić się z nią zyskiem z superchatu podczas takich streamów. Prawda jest taka, że w czasie konwentu zalegałem z wypłacaniem części przypadającej Mallory za te streamy ($142) jakieś dwa tygodnie od czasu, gdy YouTube wypłaciło za te streamy. Wtedy (jak się później dowiedziałem) zaczęła oskarżać mnie, że jej nie zapłaciłem. Nigdy nie miałem zamiaru jej nie płacić i do chwili obecnej zadośćuczyniłem za ten problem. Choć zaleganie było moją winą, ona nigdy nie poruszyła ze mną tego problemu, dopóki nie zaczęła mówić o tym innym ludziom na konwencie w niedzielną noc. Jak przyznaje w swoim liście, pozwoliłem jej zatrzymywać 100% zysków, które przyniosła jej sprzedaż koszulek mojej Mitycznej Astronomii, z wzorem który ja stworzyłem. Ponadto, Mallory często oferowała, że zrobi więcej, nieodpłatnie, i musiałem jej odmawiać (tego typu rozmowy miejsce miały nawet miejsce podczas livestreamów). Nawet w poniedziałek po konwencie, prosiła mnie, bym pozwolił jej robić więcej i bardziej na niej polegać, co wydaje się stać w sprzeczności do jej wersji wydarzeń, według której czuła się w tamtym czasie niedoceniana i niewynagradzana odpowiednio. Przez cały czas trwania naszej relacji, kontaktowałem się z nią i prosiłem, by powiedziała mi, gdyby kiedykolwiek nie czuła się stosownie wynagradzana lub doceniana. Słyszałem również jak mówiła, że inni twórcy nie doceniali jej i nie wynagradzali jej uczciwie. Po miesiącach udziału w livestreamach, po raz pierwszy słyszę, by czuła się niezadowolona. To prawda, że zalegałem z tymi 142 dolarami z przychodu z superchatu, ale bardzo silnie sprzeciwiam się opisowi, że w inny sposób nie wynagradzałem jej.

Drugie oskarżenie dotyczy rozmowy, która miała miejsce w niedzielę podczas konwentu. Rozmowa dotyczyła sprawy prywatnej, co do której Mallory podjęła decyzję, że nie będzie jej omawiać w swoim liście, i także ja nie będę jej tu opisywał. Mam bardzo różne wersje wydarzeń przebiegu tej rozmowy,


z mojej strony było tam kilku światków, którzy potwierdzą moją wersję. Mallory powiedziała w swoim liście, że w rezultacie tej rozmowy w niedzielę, była tak wstrząśnięta, że rozważała opuszczenie konwentu – jednakże, wysłała pewnej osobie wiadomość tekstową (która została przechowana i w razie potrzeby można ją przedstawić) w nocy w sobotę, mówiąc, że była tak wstrząśnięta, że chciała „opuścić konwent i na dobre rzucić to wszystko”. Było to skutkiem spraw prywatnych, których wolimy nie omawiać, i miało miejsce przed niedzielną rozmową, o której napisała. Napisanie, że to nasza rozmowa doprowadziła do tego, że chciała opuścić konwent, nie jest poprawne. W istocie, moim zdaniem to właśnie te prywatne sprawy, które tak wstrząsnęły Mallory, stanowią sedno całej tego wszystkiego. Celem niedzielnej rozmowy było poproszenie jej, żeby nie opuszczała konwentu i nie „rzucała tego wszystkiego”, a także próba zrozumienia, co nią tak wstrząsnęło. Poza tą wiadomością tekstową opublikowała ona w sobotnią noc i w niedzielę rano również inne tweety, które zdawały się pokazywać, że była bardzo przygnębiona, i zanim w niedzielę poszedłem porozmawiać z Mallory, pewna osoba obecna na konwencie podeszła do mnie ze zrzutami ekranu tweetów, która ona wstawiła i później usunęła, pytając, czy wszystko z nią w porządku i czy ktoś pójdzie sprawdzić co z nią. To wtedy poszedłem z nią porozmawiać – Mallory i ja byliśmy dobrymi przyjaciółmi, było oczywistym, że była wstrząśnięta, i ludzie się o nią martwili.

Zostałem oskarżony o „przyparcie Mallory to muru” [cornering], lecz tym co zrobiłem było siądniecie obok niej przy jej stoliku, tak jak przez cały weekend robili wszyscy z naszej grupy. Nie podniosłem głosu. Ona mówiła o „potrzebie przestrzeni, żeby przetworzyć emocje” dotyczące tej prywatnej sprawy, co do której zadecydowaliśmy, że nie będziemy o niej opowiadać, ale nie odczytałem tego jako prośby, żebym odszedł od stolika. Gdyby to było jasne, natychmiast bym odszedł. Poszedłem tam by wesprzeć przyjaciółkę i wesprzeć, by nie „opuszczała konwentu” i „nie rzuciła na dobre tego wszystkiego”, jak mówiła poprzedniej nocy.

Prawdą jest również to, że w pewnym momencie tej rozmowy delikatnie położyłem rękę na udzie Mallory, co miało być gestem uspokajającym, że troszczę się o stan jej stan psychiczny. Nie można tego powiedzieć w żaden inny sposób – a ten czyn jest przedstawiany w świetle, które ja uważam za niesprawiedliwe i wprowadzające w błąd. Z całą pewnością nie było to agresywne lub siłowe (są świadkowie tego zdarzenia, którzy widzieli naszą interakcję i potwierdzą to). Podtrzymuję, że podszedłem do Mallory ze współczucia, jako przyjaciel.

Nie wywierałem na nią presji, by pojawiła się na żadnym z livesreamów, na których pojawiła się razem ze mną tamtej niedzieli, i gdybym wiedział, jak wstrząśnięta była po naszej rozmowie, natychmiast przeprosiłbym za moje zachowanie. Po naszej rozmowie musiałem poprowadzić panel, ale zanim zaczął się livestream, ona i kilka osób z naszej grupy się pogodzili i wszystko było dobrze. Nie przypominam sobie, żeby Mallory wspomniała, że sprawiłem, że poczuła się niekomfortowo, ale gdyby coś powiedziała, przeprosiłbym tak jak teraz przepraszam, choć miałem najlepsze intencje zaczynając tę rozmowę. Gdy w poniedziałek napisałem w grupie na Slacku, że pomiędzy mną i Sanrixian jest zgoda, to było szczere stwierdzenie oparte na moich rozmowach z nią i z jej odpowiedzi na Slacku wydawało się, że zgadzała się z tym.

Co do ostatniego oskarżenia, twierdzę, że było wręcz na odwrót. Mallory jako pierwsza podniosła przeciwko mnie oskarżenia w naszej grupie Mitycznej Astronomii na Slacku, i to tam po raz pierwszy broniłem się przed jej zarzutami. Jednak nawet zanim zacząłem się bronić w naszej grupie na Slacku, Mallory już pisała do innych twórców, czyniąc przeciwko mnie zarzuty i prosząc ludzi, by ze mną nie współpracowali. Jednakże, ja nie poprosiłem nikogo ani publicznie ani prywatnie, by zaprzestał współpracy z Mallory.


Gdy dowiedziałem się, że pisała do innych twórców, broniłem się przed zaledwie kilkoma osobami, które uważam za moich bliskich przyjaciół. Dziś Mallory zaogniła sytuację, publicznie podnosząc swoję oskarżenia na Twitterze, ale ja nigdy nie wydałem żadnych publicznych oświadczeń na temat Mallory, powiedziałem jedynie moich sponsorom na Patreonie, że nie będę już z nią współpracował (ale nie czyniłem żadnego rodzaju oskarżeń, nie wchodziłem również w szczegóły, nie streściłem nawet tego, co się stało). Trudno zrozumieć, dlaczego to ja jestem przedstawiony jako osoba oczerniająca kogoś innego.

Mallory oskarżyła mnie o to, że nastawiłem jej przyjaciół przeciwko niej, ale jeśli spojrzycie dzisiaj na Twittera i przeczytacie komentarze i retweety, co widzicie? Podniosła się przeciwko mnie agresywna mentalność tłumu, mało kto zatrzymał się, by pomyśleć, jaka jest druga strona tej historii. Niepokojąca liczba twórców i patronów, którzy ze mną współpracowali lub mnie wspierali, obraca się przeciwko mnie, na podstawie oskarżeń, które Mallery przedstawiła im, najpierw prywatnie, a teraz publicznie. Kilku tworców i członków fandomu napisało do mnie, by powiedzieć, że mnie wspierają, ale bardzo boją się powiedzieć coś w mojej obronie z powodu grupowej mentalności, która jest widoczna dla wszystkich. Inni napisali do mnie, że chcieliby trzymać się z dala od tego wszystkiego, ale czują silną presję, by dołączyć się do bojkotu. Rozumiem, dlaczego ludzie sympatyzują z Mallory, ale trudno zrozumieć, dlaczego nie chcą usłyszeć mojej wersji. Widziałem jak w pewnym wątku jedna osoba powiedziała, że powinniśmy najpierw poczekać, co ja mam do powiedzenia, ale pewien znaczący twórca powiedział jej, żeby się „pier***iła”. Proszę, zadajcie sobie pytanie, czy to się wam podoba.

Na koniec, proszę was, żebyście rozważyli co zrobiłem dla społeczności i kim byłem. Tak, czasem bywałem nadmiernie kłótliwy. Nie jestem ślepy co do moich wad. Jednocześnie, spójrzcie na to, co zrobiłem z moim kanałem na YouTube i podcastem. Spójrzcie z iloma osobami podzieliłem się mikrofonem. Spójrzcie, ile innych kanałów YouTube pojawiło się dzięki wsparciu i nagłośnieniu na kanale LML TV. Byłem znany z tego, że tworzyłem społeczność, i to był dla mnie zawsze priorytet. Czy to wszystko znika w mgnieniu oka? Zapytajcie się – gdzie po raz pierwszy usłyszeliście o Sanrixian? Dla wielu z was, odpowiedź będzie brzmiała, że na moim kanale YT. Zawsze wydawało mi się, że dobrze funkcjonująca współpraca z Mallory była korzystna dla obojga z nas: podniosła swój status, sprzedała wiele koszulek i kalendarzy, i była ważnym gościem naszych niedzielnych livestreamów, podczas gdy mi bardzo podobała się jej twórczość i atmosfera, którą wnosiła do streamów, jak również jej doskonałe moderowanie czatu na żywo. Zorganizowała produkcję koszulek Mitycznej Astronomii i sprawiła, że stało się to możliwe. Wyraziłem moją wdzięczność pozwalając jej zachować wszystkie pieniądze – byłem po prostu szczęśliwy, że te koszulki gdzieś tam są.

Oto kim byłem. Jestem niezwykle rozdarty tym, co się dzieje, jak możecie sobie wyobrazić, przez cały dzień zmagałem się z napisaniem tej odpowiedzi. Otrzymałem na moich kanale YT i Twitterze hejt, w tym również groźby użycia przemocy. Niemniej jednak, muszę temu stawić czoła. Nie proszę nikogo, by przestał współpracować z Mallery, lub by zakończył z nią przyjaźń. Proszę o to, byście zastanowili się nad nie dołączaniem do ostracyzmu wobec mnie. To moja wersja tej historii i dziękuję za to, że ją przeczytaliście i przemyśleli. Dziękuję wszystkim, którzy napisali do mnie ze wsparciem.





* LML –

(po angielsku:
* strony 1 i 2 –
* strony 3 i 4 –
* strony 5 i 6 – )



Nadszedł czas, żebym opowiedziała o mojej zauważonej przez wielu nieobecności, dlaczego tak ciężko było mi o tym mówić i dlaczego to, bym to zrobiła jest tak ważne.


Nie będę już brała udziału w Mitycznej Astronomii, Between Two Weirwoods, czy jakimkolwiek innym projekcie z Lucifer Means Lightbringerem. David/LML chciałby ukryć w niejasności to, co się stało – nie dlatego, że chce dobra dla mnie, swoich fanów lub płacących sponsorów, lecz by odwrócić uwagę od swoich własnych złych czynów. Nie pozwolę na to. Nie mogę na to pozwolić. Ważne jest to, żebyście wszyscy mogli dowiedzieć się do czego doszło pomiędzy nami i żebyście, gdy zobaczycie to, co ja zobaczyłam, poznali jakiego rodzaju człowiekiem David/LML jest naprawdę. Wycofuję również zgodę, by David używał moich prac. Stworzyłam te prace bez wynagrodzenia, ponieważ wspierałam Davida, jednak teraz nie mogę wyrażać już na to zgody, by ktoś nie odniósł wrażenia, że wspieram go lub wyrażam dla niego aprobatę. Nie pozwolę równeż, by ktokolwiek używał mojej twórczości, by wspierać go, proszę również, by każdy uszanował moje życzenie.

Trochę kontekstu: Mniej więcej roku temu, po Con of Thrones 2018, LML zaproponował mi wzięcie udziału w livestreamie razem z nim. Byłam podekscytowana – tym, że będę żartować, zabawiać i rysować dla mojego przyjaciela i jego youtube’owych widzów. W tym czasie myślałam o Davidzie jak o przyjacielu i dobrze nam się współpracowało – on był prowadzącym i autorem, ja moderatorką chatu, osobą obsługującą superchat, a także artystką zapewniającą rozrywkę w postaci ilustracji.

Zgłosiłam się, by dobrowolnie (pro bono) zrobić dla kanału LML-a na YouTube to wszystko, co zrobiłam dla swojego. Wiele osób nie ma tej świadomości, ale na początku, planowałam prowadzić jednoosobowy, organizowany co dwa tygodnie livestream w stylu wywiadu, podczas którego zapraszałabym gości i malowałabym/rysowałabym, jednocześnie dobrze się bawiąc dyskusją na temat PLIO [Pieśni Lodu i Ognia, przyp. tłum.]. David był jednym z dwóch gości, którzy wystąpili w tym programie, zanim zaczęłam poświęcać więcej czasu by moderować jego streamy. Fanart PLIO i tworzenie to moje pasje i kochałam tworzenie sztuki, którą cieszyło się całe środowisko [fanów PLIO].

Myślałam, że wszystko idzie bardzo dobrze, ale sytuacja zmieniła się na gorsze. Gdy on poprosił mnie, bym brała udział w cotygodniowych livestreamach byłam zbita z tropu po moim pierwszym livestreamie z nim. Nie zdawałam sobie sprawy z tego, że to była rozmowa kwalifikacyjna. On był znany z tego, że wykluczał osoby, które nie spełniały jego standardów, i nie zapraszał ponownie ludzi, którzy nie spełnili jego oczekiwań. Z kolei 27 stycznia 2019 roku, zapomniał zaprosić mnie do swojego video pod tytułem „Sacred Order of Green Zombies 5” [Święty Zakon Zielonych Zombie 5], pomijając mnie w grupie zajmującej się planowaniem i rozpoczynając transmisję [na żywo] beze mnie. Czat to zauważył i wybaczyłam LML-owi, który wytłumaczył to tym, że był zajęty i pewnie nie myślał jasno. Natychmiast przeprosił mnie i osoby z czatu.

Ale później znów o mnie zapomniał – tym razem chodziło o panel na Con of Thrones 2019, po tym, jak poirytował się tym, że poprosiłam, by być z nim na licznych panelach. Następnie LML „sarkastycznie” powiedział mi w swojej grupie na Slacku, żebym się uspokoiła – to było bardzo przykre. Później, przestałam prosić go, by mnie włączył i zostałam pominięta przy wszystkich panelach oprócz jednego – tego transmitowanego na żywo, gdzie mogłam „spisać się najlepiej”, rysując dla niego w czasie gdy mówił.


Pokrótce opiszę zdarzenia mające miejsce przed niedawnym dorocznym konwentem PLIO. Najpierw, David zaczął umniejszać moją rolę partnera w jego podcaście. Moja rola Ręki Smoka nigdy nie była rolą partnerską. To pomniejsza rola, z upływem czasu, on podkreślał, że jest dla niego coraz mniej ważna. Potem przestał bezpośrednio ze mną rozmawiać – czasem na całe tygodnie – by po upływie kilku tygodni znów wrócić w prywatnej rozmowie, i opowiadać mi, „co następnie namalować” lub powiedzieć mi, że „tworzymy dobry zespół”. Nasze rozmowy przestały być normalnymi konwersacjami, jakie mają przyjaciele, zamieniły się raczej w cotygodniową rutynę otrzymywania linku do hangoutów i mówienia mu po wszystkim, że zrobił dobrą robotę. W tym czasie również komplementował mnie, wzmacniając moją pewność siebie, po tym jak namalowałam na żywo [podczas livestreamu] dla niego jakąś ilustrację. Sugerował również co mam namalować za tydzień. To wtedy zaczęłam pytać go, co chce, żebym malowała, ponieważ jego zdaniem, rysowanie oryginalnych, zabawnych gryzmołów „rozpraszało czat”.

Gdy to wszystko się działo, z racji tego, że byłam Ręką Smoka, podjęłam pewne dodatkowe obowiązki, by w „społeczności” [fanów] LML-a panował ład – a konkretnie, zajmowałam się pokłosiem jego agresywnych postów na Twitterze, jego ciągłego „smoczego ognia” i ożywionych dyskusji z różnymi członkami tego środowiska, tak jak na Twitterze, jak i na YouTube. Zdrowy dyskurs jest dobry, ale przychodzi taki moment w byciu upartym i pozbawionym szacunku wobec kogoś, kto nie zgadza się z twoim pomysłem, że stajesz się okrutny. Ciągle kontaktowałam się z takimi osobami, lub to one same do mnie docierały, i robiłam dokładnie to, czego spodziewalibyście się po MNIE; pocieszałam ich i próbowałam usprawiedliwić jego zachowanie. Ten emocjonalny wysiłek dobrowolnie podejmowałam dla społeczności, i dla naszej przyjaźni. Obawiałam się, że jego zachowanie odstrasza ludzi, więc zrobiłam co w mojej mocy, by ugasić te metaforyczne pożary.

Zatem, by podsumować, LML wykorzystywał mnie i moich artystycznych zdolności, by przyciągać widzów na swoje show, bagatelizował moje partnerstwo na jego streamach z Mitycznej Astronomii i publicznie mnie umniejszał. Te wydarzenia sprawiły, że czułam się okropnie, ale zachowałam milczenie. David był moim przyjacielem. W sercu jest dobrym człowiekiem – powtarzałam sobie. Zawsze mnie przepraszał, gdy zrozumiał, że popełnił błąd. Później zawsze wydawało się, że nasze stosunki się polepszały, gdy postawił na swoim lub zrobił cokolwiek uważał za słuszne.  W jego osobowości nastąpiła wyraźna zmiana, którą zauważyło wielu członków społeczności. Na niedawnym dorocznym konwencie PLIO, wspomniałam mu, że niektórzy z nas zwrócili uwagę na to, że w przez ostatni rok zachowywał się dziwnie. Wspomniałam również, że martwiliśmy się o niego i chcielibyśmy wiedzieć jak możemy mu pomóc.

W końcu, za zgodą Davida i by wypełnić zaległe zobowiązania na Patreonie, zaczęłam drukować i sprzedawać na mojej stronie koszulki z Mitycznej Astronomii. Sprzedałam około 75 koszulek, za przybliżoną sumę 500 dolarów. Zaproponowałam, by przeznaczyć wszystkie pieniądze zarobione z tych koszulek na opłacenie naszego (mojego i jego) pokoju oraz podróży na wspomniany wcześniej konwent PLIO. Jeśli do tej pory nie było to jasne, pozwólcie, że wyłożę to prosto – nie działam w tym fandomie dla pieniędzy.


Mniej więcej miesiąc przed tym konwentem, podczas jednego z odcinków jego podcastu Mityczna Astronomia, Old Crones Myth Head Roundtable (Sacred Order of Green Zombies 8), który został wyemitowany 17 marca 2019 roku, LML obiecał ludziom, że będę otrzymywać połowę pieniędzy przelanych podczas każdego streamu w którym będę brała udział. Byłam szczęśliwa, i prawdę mówiąc, choć nie jestem w tym dla pieniędzy, potrzebowałam tego by pokryć koszty produktów na nadchodzący konwent.

Ale nigdy mi nie zapłacono.

Za żadne z pięciu wystąpień w kolejnych livestreamach Davida.

Nadal zachowałam pozytywne podejście, myślałam, że zapłaci mi, gdy będzie w stanie. Ale na konwencie, wszystko się załamało. Nie będę opisywała ze szczegółami zdarzeń, które miały miejsce. Jeśli macie pytania lub chcecie, bym wyjaśniła jakieś plotki, proszę zapytajcie mnie w prywatnej wiadomości. To oświadczenie jest o tym, jaki wpływ na mnie miały działania Davida, te wcześniejsze i te na konwencie – to nie ma być drobiazgowe streszczenie tego weekendu, ani publiczne rozgłaszanie naszych prywatnych spraw.

Podczas konwentu David i ja mieliśmy osobiste nieporozumienie przy stoliku, gdzie sprzedawałam. Jego natura była prywatna i dotyczyła czegoś, czego tutaj nie opiszę. Powiem tylko, że zdarzenie, które doprowadziło do tego co się pomiędzy nami stało dotyczy innych osób oprócz Davida i mnie – osób, które nie zrobiły nic złego. Podzielę się tym, że David przyparł mnie do muru przy stoliku, gdzie prowadziłam sprzedaż, zmuszając mnie do publicznej rozmowy o naszym prywatnym konflikcie w czasie, gdy próbowałam obsłużyć klientów.

Przed tym zdarzeniem, podczas konwentu wcale nie spałam ani nie jadłam. Przez większą część dnia musiałam zajmować się moim stolikiem, miałam też panel, którym musiałam się martwić, i byłam niesamowicie zestresowana. Lecz mój świat runął, gdy David agresywnie przyparł mnie do muru [nie udało się ustalić, czy to metafora, w oryginalne David cornered me at my vendor booth]. Zaczęłam zdawać sobie sprawę z tego, że David którego widzieliśmy online, ten David, który był moim przyjacielem i kimś kogo podziwiałam, nie był osobą za jaką go miałam.

Po tym zdarzeniu z Davidem, byłam gotowa by spakować moje rzeczy i wrócić do domu. Niedawny konwent PLIO to jedyne fizycznie miejsce, gdzie sprzedaję moją sztukę, to dla mnie ważne i poświęcam mnóstwo czasu, pieniędzy i wysiłku, by się tam dostać i to sprzedać. Byłam jedyną osobą obsługującą mój stolik, i tego dnia musiałam go wcześnie opuścić. Potrzebowałam trochę czasu, by się uspokoić, i robiłam co mogłam, by ignorować Davida tak uprzejmie jak tylko się dało w kameralnej lokalizacji z około 200-300 członkami społeczności, przez resztę konwentu.

Koniec końców, David nachodzący mnie i agresywnie naruszający moją przestrzeń kosztował mnie spadek sprzedaży, ale byłam tak zawstydzona i wstrząśnięta, że potrzebowałam oddalić się od mojego stolika dla mojego zdrowia psychicznego.


W tym momencie wiedziałam, że nic nie będzie jak dawniej. Żadna liczba słów nie mogła zmienić tego co czułam. Byłam skrzywdzona, czułam się wykorzystana i zmanipulowana. Zaczęłam kwestionować wszystko co dotyczyło naszej przyjaźni i wszystkich naszych wcześniejszych interakcji.

Dlatego nie mogę milczeć. Znajdowałam się w zbyt wielu sytuacjach, gdzie byłam kontrolowana, przymuszona lub powiedziano mi co mam czuć i zrobić w sytuacji której doświadczałam. Zawsze obawiałam się tego, że stracę możliwość bycia na streamach z Davidem, jeśli go rozgniewam, zrobię mu przykrość albo nie zrobię tego, o co prosi. Nie twierdzę, że obawiałam się zemsty w postaci fizycznej przemocy – fizyczność to tylko jeden z aspektów manipulacji i wykorzystywania. Lęk przed tym, że zostanie mi odebrana moja pozycja wystarczył, by on dostawał to czego ode mnie chciał.

Po zamknięciu mojego stoiska miałam 15 minut, by zdecydować co zrobić z pregame NOWIE, livestreamem poświęconym serialowi telewizyjnemu Gra o tron, który David prowadził na swoim kanale. Przez wzgląd na społeczność, przebrnęłam przez to i zrobiłam co w mojej mocy, by trzymać się dobrze. Czułam ze strony jego i kilku innych osób presję, by ubrać odważną twarz i iść dalej. Zdusiłam moje osobiste zmartwienie i próbowałam po cichu opuścić konwent, choć wiedziałam, że po tym weekendzie, już nigdy nie będę w streamie LML-a, to była ostatnia rzecz jakiej bym chciała. Biorąc udział w tamtym livestreamie, nie chciałam nikogo wprowadzić w błąd, pokazując się z nim. Zamiast tego, tym co zobaczyliście była próba publicznego nacisku ze strony LML-a, żebym udawała, że wszystko jest dobrze.

Niedzielnej nocy spałam może przez godzinę, dzień przed 12 godzinnym prowadzeniem, którego się obawiałam, bo wiedziałam, że znów będę z nim zamknięta na małej przestrzeni, jako że musiałam odstawić go na lotnisko. Nie chciałam tego robić, to było bardzo trudne i musiałam zdystansować się od tej sytuacji i zdarzeń, które miały miejsce. Zrobiłam co w mojej mocy, by być dla niego tak miłą jak to możliwe – wiedziałam, że przechodził przez osobiste problemy, i nie był to odpowiedni czas na początek dyskusji o naszym „partnerstwie”, jego show i wreszcie z naszą przyjaźnią. Potrzebowałam czasu, by wszystko przetrawić, co do tego czasu powiedziałam mu wielokrotnie – on nadal o tym ze mną rozmawiał, nie patrząc na moje życzenie. Czułam się bezsilna, niezdolna by zrobić cokolwiek poza wróceniem do domu. Byłam w trybie przetrwania [survival mode].

Ale czuję, że David obrócił moją uprzejmość i potrzebę przemyślenia wszystkiego przeciwko mnie. Powiedział naszym wspólnym przyjaciołom w jego grupie na Slacku, że nadal byliśmy przyjaciółmi, i że ta przyjaźń była „silniejsza niż kiedykolwiek”, choć ja nadal czułam się głęboko zraniona. „To może poczekać, nie jestem tak ważna jak on, powinnam być dobrą przyjaciółką i trzymać język za zębami, te sprawy później się uporządkują” – ta myśl nieustannie przebiegała przez mogą głowę, żebym mogła z tym sobie poradzić. Byłam wściekła [mad], ale usiłowałam ustalić ile na tym etapie da się uratować. Nie chciałam tworzyć pomiędzy nami więcej kłótni czy napięcia. Miałam nadzieję, że jeśli dostanę czas i przestrzeń, o którą prosiłam, będziemy mogli się rozejść z naszą przyjaźnią w nienaruszonym stanie, wzajemnym szacunkiem i zrozumieniem.


W końcu i ogólnie, nauczyłam się wielu lekcji i poznałam kim jest LML, w samej głębi. Przedstawia się jako sojusznika, obrońcę zdrowa psychicznego, ocalałych oraz ofiar wykorzystywania i manipulacji, ale tak naprawdę nimi nie jest. Klasycznym manewrem manipulatorów jest ukrywanie ich prawdziwej natury poprzez publiczne podnoszenie protestu przeciwko tym zachowaniem i okazywanie wsparcia ofiarom tylko po to, by ukryć, że oni sami są winni tego samego zachowania.

Zostałam zmanipulowana by czuć się jak podwładna a nie partner w Mitycznej Astronomii. Wykorzystano moje artystyczne zdolności i nie pozwolono bym dostrzegła jakie naprawdę stworzyłam dla siebie miejsce w tej społeczności.

Nie jestem osobą konfliktową, ale zdaję sobie sprawę z tego, że z LML-em są problemy, inne niż te które tu wymieniłam. Widziałam negatywne komentarze, słyszałam o dramacie, jestem świadoma plotek. Nie chciałam wierzyć, że David jest tak naprawdę manipulatorem o narcystycznych skłonnościach, ale on sam udowodnił, że tak jest, przede mną i innymi osobami, publicznie na konwencie.

A teraz spodziewa się, że nie poniesie za swoje zachowanie żadnej kary.

Na początku, nie chciałam publikować żadnego oświadczenia. Jednakże, w miarę jak upływa czas, boję się, że jeśli się teraz nie wypowiem, nie tylko ja, lecz każdy kogo on skrzywdził będzie zmuszony do milczenia i wszystko zamiecie się pod dywan.

Nie będę uciszoną kobietą.

Muszę mówić o jego niedopuszczalnym zachowaniu, nie tylko dla siebie, lecz przede wszystkim w celu chronienia całego środowiska.

Nie proszę nikogo o nic, poza przecyztaniem tego oświadczenia i poszanowanie mojej prósby, by nie używać mojej sztuki, by wspierać, wyrażać aprobatę lub promować go.

Nie będę jednak popychadłem.

Ci, którzy zajmują stanowiska władzy i mają duży zasięg, mają obowiązek, którym jest bronić tych, którzy sami nie mogą się obronić, być silnym, gdy inni nie są w stanie i opowiadać się po stronie tego, co właściwe.

Oto ja, stawająca czoła komuś, kto wyrzadził mi krzywdę.


Doceniam każdego i wszystkich, którzy poświęcili czas, by to przeczytać. Decyzja by to napisać i opublikować nie została podjęta lekko, nie chcę też, byście czuli, że musicie opowiedzieć się po którejś ze stron. Nie ma żadnych stron. David sam sobie pościelił łóżko i teraz musi w nim spać [idiom]. Musi zmierzyć się z konsekwencjami swoich działań.

Nie czujcie presji, by się ze mną skontaktować, lecz zróbcie to, jeśli zechcecie. Teraz, gdy miałam czas i przestrzeń [potrzebną by to przemyśleć], zdołałam zrozumieć jak i dlaczego czuję się w ten sposób i przedyskutować to z moją terapeutką – jestem gotowa, by o tym mówić.

Nie opuszczam internetu, nie usuwam się, nie uciekam. Dalej będę tworzyć sztukę i mam plany by zacząć coś nowego, nadal będę pojawiała się na livestreamach z innymi twórcami. Wierzę, że ta społeczność zrobi to co właściwe, w sposób jaki wybierze.

Rysowanie dla was było moją przyjemnościa i zaszczytem, miłośnicy symboliki. Jeszcze większą radościa jest oglądanie waszych reakcji na czasie, rozmawianie z wami na twitterze i sprawianie, że się uśmiechacie. Jednakże, w naszej społeczności stało się coś okropnego i musi zostać jasno podkreślone, że takiego zachowania nie można akceptować, naszych głosów nie można kontrolować, i nie będziemy stały szeroko uśmiechnięte i znosiły to by ocalić twarz.

To była wiadomość od Sanrixian, wypisująca się jako Ręka Smoka i witająca was jako Dobra Królowa. Dziękuję za wasz czas.




Bran Stark: Endgame (SPOILERS?)

Bran Stark: Endgame

some thoughts from Bluetiger


I’m sorry for this post being so messy and chaotic. I simply don’t have the time to gather my thoughts in the proper essay format. There will be spoilers for Game of Thrones Season 8 (including the latest episode, S803: The Long Night). There might be spoilers for the upcoming episodes, and who knows, maybe even for the books.

To read this short theory scroll down past the three random images below:


enhanced photo by BT



photo by BT



photo by BT


(this time for real)

The Night King is dead. Long live the Night King.

In the next episode, Daenerys, Jony & Co, will leave Winterfell and march south towards White Harbor, where they’ll board the remaining ships of the Targaryen armada and sail to King’s Landing to battle Cersei, Euron & the Golden Company.

Bran will stay in Winterfell. There must always be a Stark in Winterfell. The castle & the winter-town will be undergoing some serious repairs after last episode’s battle. With all his friends and family gone, Bran will feel more alienated than ever. Having realised that no human can understand him now that he’s fully turned into the Three Eyed Crow, Bran will seek solace in the trees.

He’ll go deeper than ever before. Bloodraven has warned him before. Don’t stay too long in the green sea or you’ll drown. But now there’s no Bloodraven to guide him. Or, Bran will feel some “disturbance in the Force”, some weird presence in the weirwood tree.

Bran will go even deeper into the trees. And there, the Night King will be waiting.

Perhaps he’s never truly been in that physical icy body. Perhaps the physical NK was always a puppet controlled by this powerful greenseer from afar. Or, NK’s spirit went into the Winterfell heart tree in that instant between Arya stabbing him and his icy body shattering into myriad particles. Who knows. But the NK will be there.

Perhaps in his human form. Perhaps still icy. But he and Bran will meet, and maybe talk… and battle.

Bran will wrestle with the NK on the astral plane. And he’ll find a way to destroy him (or free him) once and for all. But that’ll lead to the weirnet being destroyed. Bran will mentally duel with the NK, just like Finrod Felagund who battled Sauron with songs of power, and Sauron answered with spells and chant of his own. Just like Luthien who also dueled Sauron at Tol-in-Gaurhoth.

In the end, Bran will sacrifice his greenseer powers, and most likely his life as well. He’ll save the world. The Others will never rise again. But just like Frodo, who has saved Shire and Middle-earth, but not for himself, Bran won’t live happily after in Westeros. He won’t see all those new springs, summers, autumns and winters. He’ll pass away.

And no one will know how that “broken boy”, whom they all considered to be little more than a “weird kid”, saved all Westeros and all Essos and all the Known World.

They’ll be busy with their game of thrones. They won’t thank him. They won’t remember. They most likely won’t even notice. The Starks will mourn their little brother. But for the rest of Westeros, there will be more “important” things. Squabbles over lands, matters of inheritance, politics, petty games and rivalries. That will be the end of the Greenseers in history and in song.

The ultimate bitter-sweet ending…

“Courage is found in unlikely places…” [LOTR]

What do you think?

Thanks for reading & cheers!

– Bluetiger


The “weird/psychic” character with special powers who’s misunderstood & alienated by the society yet saves everybody in the end is, from what I understand, a motiff that has already appeared in GRRM’s writing, vide Haviland Tuf and Thomas Tudbury, The Great and Powerful Turtle.