Kalendarz Shire’u J.R.R. Tolkiena – porównanie z kalendarzem staroangielskim

Stworzony przez J.R.R. Tolkiena kalendarz Shire’u opisany w dodatku D “Władcy Pierścieni” porównany z kalendarzem anglosaskim (staroangielskie nazwy miesięcy według “De Temporum Ratione” świętego Bedy Czcigodnego).

(opracował Bluetiger):

Miesiąc w kalendarzu Shire’u (stworzonym przez J.R.R. Tolkiena) Znacznie nazwy: Współczesny odpowiednik: Miesiąc w kalendarzu staroangielskim Znacznie nazwy: Współczesny odpowiednik:
2 Yule drugi z Yuledays (Godów), nowy rok 22.12      
1.         Afteryule „po Yule” 23.12 – 21.01 Æfterra Gēola „po Yule” Styczeń/January
2.         Solmath „miesiąc błota” 22.01 – 20.02 Sol-mōnaþ „miesiąc błota” Luty/February
3.         Rethe od staroang. „hreþmonaþ”,

w znaczeniu „rough-month”

21.02 – 22.03 Hrēþ-mōnaþ „miesiąc bogini Hrēþ (Rhede)” Marzec/March
4.         Astron od “eastre” (jak w „Easter”), od pragerm. „świt” 23.03 – 21.04 Ēosturmōnaþ „miesiąc bogini Ēostre”,

„miesiąc Wielkanocy (Easter)”

Kwiecień/April
5.         Thrimidge „þrimilce” 22.04 – 21.05 Þrimilcemōnaþ „Month of Three Mikings”, miesiąc, gdy krowy dają mleko trzy razy dziennie Maj/May
6.         Forelithe „przed Lithe (Sobótką)” 22.05 – 20.06 Ærra Līþa „przed Lithe” (Śródleciem Czerwiec/June
1 Lithe „pierwszy dzień Lithe” (Sobótki, Śródlecia) 21.06      
Mid-year’s Day „dzień Śródlecia” 22.06      
Overlithe „nad-Lithe” dodatkowy dzień w latach przestępnych      
2 Lithe „drugi dzień Lithe” 23.06      
7.         Afterlithe „po Lithe” 24.06 – 23.07 Æftera Līþa „po Śródleciu” Lipiec/July
8.         Wedmath „miesiąc traw” 24.07 – 22.08 Weōdmōnaþ „miesiąc traw/roślin” (por. „weed”) Sierpień/August
9.         Halimath „święty miesiąc” 23.08 – 21.09 Hālig-mōnaþ „święty miesiąc” Wrzesień/

September

10.    Winterfilth „pierwsza zimowa pełnia ksieżyca” 22.09 – 21.10 Winterfylleth

(Winterfylleþ)

„pierwsze napełnienie (księżyca) zimą” Październik/

October

11.    Blotmath patrz staroang. 22.10 – 20.11 Blōtmōnaþ „miesiąc blót” (ofiar) Listopad/

November

12.    Foreyule „przed Yule” (Godami) 21.11 – 20.12 Ærra Gēola „przed Yule” Grudzień/

December

1 Yule „pierwszy dzień Godów

/Śródzimia”

21.12      

 

1 Yule & 2 Yule = Yuledays, święto śródzimia, końca starego roku i początku nowego.

1 Lithe & Mid-year’s Day & Overlithe (w latach przestępnych) & 2 Lithe = Lithedays, święto śródlecia

***

Kalendarz Bree

Miesiąc w kalendarzu Bree Znaczenie nazwy: Współczesny odpowiednik: Odpowiednik w kalendarzu Shire’u
2 Yule „drugi dzień Yule” 22.12 2 Yule
1.         Frery od staroang. „frēorig”

(mroźny, lodowaty, zamarzający)

23.12 – 21.01 Afteryule
2.         Solmath „Solmónaþ”, miesiąc błota 22.01 – 20.02 Solmath
3.         Rethe „od staroang. „hreþmonaþ”,

w znaczeniu „rough-month”

21.02 – 22.03 Rethe
4.         Chithing „ciðing” (kiełkujący, wschodzący) 23.03 – 21.04 Astron
5.         Thrimidge „þrimilce” (miesiąc, gdy krowy dają mleko trzy razy dziennie) 22.04 – 21.05 Thrimidge
6.         Lithe „liþa” (czerwiec, lipiec) 22.05 – 20.06 Forelithe
1 Lithe (Summerdays) „pierwszy dzień Sobótki” 21.06 1 Lithe
Mid-year’s Day (Summerdays) „dzień śródlecia” 22.06 Mid-year’s Day
Overlithe (Summerdays) „nad-Lithe” dodatkowy dzień w latach przestępnych Overlithe
2 Lithe (Summerdays) „drugi dzień Sobótki” 23.06 2 Lithe
7.         Mede „łąka” 24.06 – 23.07 Afterlithe
8.         Wedmath „Wéodmónaþ” (miesiąc traw) 24.07 – 22.08 Wedmath
9.         Harvestmath „Hærfestmonaþ” (miesiąc żniw) 23.08 – 21.09 Halimath
10.    Wintring „zimowy, zimny” 22.09 – 21.10 Winterfilth
11.    Blooting „Blōtmōnaþ” (miesiąc blót – ofiar) 22.10 – 20.11 Blotmath
12.    Yulemath „miesiąc Yule (Godów” 21.11 – 20.12 Foreyule
1 Yule „pierwszy dzień Godów” 21.12 1 Yule

 Według rozdziału “De mensibus Anglorum” w dziele “De Temporum Ratione” Bedy Czcigodnego nazwy anglosaskich miesięcy to (w nawiasach podano łacińskie odpowiedniki): Giuli (Januarius), Sol-monath (Februarius), Rhed-monath (Martius), Eostur-monath (Aprilis), Thrimylchi (Maius), Lida (Junius), Lida (Julius), Vueod-monath (Augustus), Haleg-monath (September), Vuinter-fylleth (Oktober), Blod-monath (November), Giuli (December).

Najwyraźniej uczony podając nazwy grudnia i stycznia, oraz czerwca i lipca pominął przedrostki “przed” lub “po”, gdyż grudzień to Ærra Gēola (Przed-Yule), styczeń to Æfterra Gēola (Po-Yule), czerwiec to Ærra Līþa (Przed-Lithe) zaś lipiec Æftera Līþa (Po-Lithe).

Pisząc o pochodzeniu nazwy “Vuinter-fylleth” (Winterfylleth), Beda wywodzi ją od słów “zima” oraz “pełnia księżyca”: Unde et mensem quo hyemalia tempora incipiebant Vuinter-fylleth appellabant, composito nomine ab hyeme et plenilunio, quia videlicet a plenilunio eiusdem mensis hyems sortiretur initium. (…) Vuinter-fylleth potest dici composito novo nomine hyemeplenilunium. (Bede Venerabilis, De Temporum Ratione, Caput XV: De mensibus Anglorum).

One thought on “Kalendarz Shire’u J.R.R. Tolkiena – porównanie z kalendarzem staroangielskim

  1. Pingback: Taniec z Mitami: Zawiasy świata – FSGK.PL

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.