Mityczna Astronomia Lodu i Ognia: Słowniczek

Mityczna Astronomia Lodu i Ognia

Słownik skrótów i pojęć


GRRM – George R.R. Martin, amerykański pisarz, autor Pieśni Lodu i Ognia, na której podstawie powstał serial HBO Gra o tron.

LML – Lucifer Means Lightbringer, blogger, autor esejów i podcastów, twórca Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia, członek forum Westeros.org, gość History of Westeros Discovery

BT – Bluetiger, członek forum Westeros.org i Ognia i Lodu, założyciel Bursztynowego Kompendium, tłumacz Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia

WielkiMou – członek forum Ognia i Lodu, tłumacz Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia

RR – Ravenous Reader z forum Westeros.org, założycielka wątku POEMS (or other sundry quotes) that remind you of ASOIAF

ASOIAF – A Song of Ice and Fire, czyli Pieśń Lodu i Ognia

PLIO – Pieśń Lodu i Ognia

GOT – Game of Thrones (Gra o tron)

ACOK – A Clash of Kings (Starcie królów)

ASOS – A Storm of Swords (Nawałnica mieczy)

AFFC A Feast for Crows (Uczta dla wron)

ADWD – A Dance with Dragons (Taniec ze smokami)

TWOW The Winds of Winter (Wichry zimy)

ADOS –  A Dream of Sprins (Sen o wiośnie)

TKOT7K The Knight of the Seven Kingdoms (Rycerz Siedmiu Królestw)

THK The Hedge Knight (Wędrowny rycerz)

TSS – The Sworn Sword (Wierny miecz)

TMK  The Mystery Knight (Tajemniczy rycerz)

TRP The Rogue Prince (Książę Łotrzyk)

TPATQ The Princess and The Queen (Księżniczka i królowa)

AA – Azor Ahai

NN – Nissa Nissa

BR – Brynden Rivers, Bloodraven

HOW – Hammer of Waters (Młot Wód)

LN – Long Night (Długa Noc)

COTF – Children of the Forest (Dzieci Lasu)

MA/MAOIAF – Mythical Astronomy of Ice and Fire (Mityczna Astronomia Lodu i Ognia)

Astronomy – Mythical Astronomy of Ice and Fire (Mityczna Astronomia Lodu i Ognia)

TAC – The Amber Compendium (Bursztynowe Kompendium)

AWOIAF – A Wiki of Ice and Fire

OIL – Ogień i Lód, polskie forum fanów PLIO

BE – Bloodstone Emperor (Krwawnikowy Cesarz)

AE – Amethyst Empress (Ametystowa Cesarzowa)

GEOTD – Great Empire of the Dawn (Wielkie Cesarstwo Świtu)

protoValyrians – protovalyrianie, hipotetyczny lud, który przekazał pierwszym Valyrianom wiedzę na temat smoków

geodawnians – termin ukuty przez LMLa, mieszkańcy Wielkiego Cesarstwa Świtu

LB – Lightbringer, Światłonośca

OT – Oldtown, Stare Miasto

FOTD – Fingerprints of the Dawn  (Ślady Palców Świtu), esej LMLa, którego tytuł nawiązuje do książki Fingerprints of the Gods autorstwa Grahama Hancocka

George R.R. Martin pisze współczesną mitologię

W dużym skrócie

George R.R. Martin pisze współczesną mitologię

Oryginalny esej LMLa możecie znaleźć tutaj, a pełne tłumaczenie Bluetigera i Mou tutaj.


Wstęp

Założeniem esejów Astronomii jest to, że GRRM pisze PLIO jako ‘współczesną mitologię’. Z tego powodu seria może być analizowana w podobny sposób co różne mitologie z naszego świata. Większość z nich jest oparta na astronomii i obserwacji przyrody, a podobnie ma się sprawa z Pieśnią.

Następnie LML przedstawia kilka założeń Astronomy:

Mity ze świata Planetos opisują astronomiczne zdarzenia i ważne zjawiska naturalne, na przykład: potopy, powodzie, trzęsienia ziemi, uderzenia meteorów, wybuch wulkanów itp.

To nie oznacza, że te historie nie mają innych znaczeń – mogą być prawdziwe w sensie dosłownym, a występujące w nich postaci mogły istnieć naprawdę, jednak w pewnym stopniu opisują naturalne – ziemskie i niebieskie – wydarzenia z odległej przeszłości.

Prawie cała magia w PLIO przybiera formę uosobionych sił natury (magia zielonowidzów i czardrzew, smoki, które są ‘wcielonym ogniem’, lodowe demony, których nadejście zwiastują wichry zimy, Długa Noc). Tak więc, mity są oparte na naturze i astronomii.

Mity Pieśni Lodu i Ognia posiadają bardzo bogatą symbolikę, więc może być ona analizowana przez pryzmat tradycyjnych znaczeń powiązanych z danymi symbolami w naszym świecie.

Główne inspiracje GRRMa to: mitologie – grecka, nordycka, egipska, chińska oraz legendy arturiańskie, Chrześcijaństwo, Mitraizm i Gnostycyzm. GRRM używa symboli w ten sam sposób co mity z naszego świata, co zachęca czytelnika do zapoznania się z nimi i zrozumienia kontekstu w jakim te metafory były używane. George mówi do nas w ‘języku’, którym ludzie posługują się od tysiącleci, biorąc udział w wielkiej literackiej i kulturowej tradycji. ‘Językiem mitologii jest symbolizm.’

Nie tylko legendy Planetos są zapisane jako mit o głębokiej symbolice, bardzo często główna akcja PLIO także jest napisana w ten sposób. 

Mity w PLIO to nie tylko elementy tła – są wplecione i odtwarzane w akcji serii, co dowodzi kreatywności ze strony GRRMa.

Podstawą Astronomy jest stwierdzenie, że Słońce ‘zniszczyło’ drugi księżyc Planetos, poprzez przyciągnięcie komety, po czym szczątki zniszczonego księżyca spadły na powierzchnię planety, wywołując Długą Noc.

W kolejnych odcinkach LML analizuje sceny, które jego zdaniem w metaforyczny sposób opisują o zniszczeniu księżyca przez Słońce.

George R.R. Martin napisał długie sekcje tekstu, w wielu rozdziałach i książkach, także w Świecie Lodu i Ognia i Rycerzu Siedmiu Królestw, jako złożone metafory opisujące ten sam astronomiczny wzór.

Oczywiście użycie symboliki nie jest ograniczone tylko do astronomii. Wiele przykładów analiz skupiających się na innych aspektach symboliki w PLIO znajdziecie tutaj. Być może wszechobecne używanie symbolizmu jest jedną z przyczyn dlaczego napisanie kolejnego tomu PLIO zajmuje tak wiele czasu.

George stworzył mitologiczne archetypy dla swojego świata, oparte o kosmiczne wydarzenia takie jak ‘słońce-zabija-księżyc = Długa Noc’ 

Przykładami takich postaci są Azor Ahai i Nisssa Nissa, których role w micie są oparte na rolach słońca i księżyca. I tak ‘Azor Ahai Odrodzony’ oznacza postać która w danej chwili wchodzi w archetyp solarnego króla-smoka. Te archetypy są jak powtarzający się wzór – może je spełniać wiele postaci.

Wszystkie główne postacie tej historii działają tak, że wypełniają odpowiadający im archetyp z Ery Świtu, np. Robert zakładający rogaty hełm wchodzi w rolę Gartha Zielonorękiego. W ten sposób np. to co robi Robb podczas swojej koronacji na Króla Zimy może nam wiele powiedzieć o innych postaciach, które również wypełniły lub wypełnią ten archetyp (np. dawni Królowie Zimy z Rodu Starków).

Z biegiem akcji książek postaci mogą wchodzić w wiele archetypów – np. Stannis czasem jest Azorem Ahai, a czasem Nocnym Królem.

George używa tych archetyów spójnie i konsekwentnie.

Ogólny przebieg ważnych wydarzeń Ery Świtu może być ustalony dzięki analizowaniu mitów, legend i obecnych wydarzeń w Pieśni., używając metod przedstawionych powyżej.

A przez to możemy poznać potencjalne drogi jakie nasi bohaterowie muszą przejść, aby przywrócić harmonię do Pieśni Lodu i Ognia.

Np. jeśli poznamy jaką rolę musi odgrywa w micie Azor Ahai, będziemy wiedzieli co zrobi postać wcielająca się w ten archetyp, np. Dany czy Jon.

W końcu, w PLIO najważniejsze są postaci i konflikt w ich sercach.


Metodologia

W tej części LML prezentuje metody w jaki sposób Astronomy będzie analizować PLIO. Definicje pochodzą z Wikipedii.

Mitologia porównawcza – Porównuje mity z różnych kultur, w celu znalezienia wspólnych motywów i charakterystyk.

Archeastronomia – Nauka o tym jak ludzie w przeszłości rozumieli zjawiska na niebie, jak używali tych zjawisk i jaką grały one role w ich kulturach. Archeastronomia rozważa symboliczne interpretacje zjawisk na niebie w innych kulturach.

Etiologia – Nauka o genezie i pochodzeniu. Etiologiczny mit, lub mit kosmogoniczny to mit stworzony by wyjaśnić początki miejsc kultu, zjawisk naturalnych, nazw własnych itd.

Kosmologia – Nauka o początkach, ewolucji i możliwym losie Wszechświata. Religijna lub mitologiczna kosmologia jest zespołem przekonań opartych na mitologicznej, religijnej i tajemnej literaturze i tradycyjnych wierzeniach w kreację i eschatologię. Innym powodem obserwacji nieba jest obserwowanie i zrozumienie Wszechświata. Mit jest narzędziem, aby osiągnąć te wyjaśnienia.


Mitologia porównawcza oparta na astronomii

W skrócie, mitologia porównawcza rozkłada mitologie do ich podstawowych aspektów, tematów i symboli, by porównać je potem i zobaczyć czy opowiadają tę samą historię. Pierwsze mity i legendy, były sposobem ludzi ze starożytności na zrozumienie świata, w którym żyli.

Gdy weźmiemy pod uwagę, że większość, jeśli nie wszystkie światowe mitologie stworzono na podstawie obserwacji lub interakcji z astronomią i naturą, jeszcze prostsze staje się odnalezienie podobieństw. Najbardziej powszechnymi archetypami są drzewo świata (axis mundi), umierający bóg, bogini matka, ofiara, rogaty bóg, bóstwo Gwiazdy Porannej, podróż herosa i kilka innych.

Np. Bogowie umierający jesienią i odradzający się wiosną, albo tacy, których ktoś uwięził w podziemiach to prosty sposób na zrozumienie cyklu pór roku.

W wielu mitologiach komety i meteory są przedstawiane jako węże i smoki – bo zarówno komety jaki i smoki latają w przestworzach, przynoszą zniszczenie i powodzie. W podaniach z Ameryki pojawia się pierzasty wąż Quetzalcoatl (u Majów Kulkulkan) jest identyfikowany z Gwiadą Poranną (Wenus), ‘dymiącym gwiezdnym okiem’, a także obsydianowymi ostrzami i lustrami. Z kolei w Indiach odnajudujemy legendy o Kalkim, który przybędzie u kresu czasu ‘jadąc na białym koniu i trzymając miecz płonący niczym kometa’. Quetzalcoatl jest powiązany ze śmiercią jednej ery świata i narodzinami następnej. Płonący miecz – kometa, narodzona na nowo Gwiazda Poranna tworzy świat na nowo w straszliwy sposób – powodem, dla którego przypomina wam to Azora Ahai, jest to, że George czerpie z dobrze znanych mitologicznych precedensów.

Także Jezus Chrystus bywa powiązany z kometą (np. wędrującą gwiazdą za którą podążali mędrcy ze wschodu). Jest też nazywany Gwiazdą Poranną (np. w łacińskim Exultecie – w polskiej wersji jest mowa o ‘Słońcu nie znającym zachodu’).

Mitologia porównawcza bywa także używana w celu ustalenia czy dane ludy mają wspólnych przodków i korzenie. Inni uznają, że wszystkie mity pochodzą z jednej zaginionej cywilizacji (np. Atlantydy) i zostały jedynie zniekształcone z biegiem czasu. Jeszcze inni uważają, że podobieństwa mitów to dowód na istnienie takich motywów i archetypów w ludzkiej podświadomości.

Kolejnym przykładem takiego powszechnego mitu jest mit o Wielkim Potopie/Powodzi, sugerujący, że takie zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Długa Noc jest czymś podobnym dla PLIO – globalną katastrofą, która miała wpływ na życie wszystkich wszędzie i która dała początek różnorodnym mitom opisującym różnorodne straszliwe efekty tego kataklizmu.

Dzięki mitologii porównawczej możemy połączyć historie Szarego Króla z podaniem o Durranie Smutku Bogów i Młocie Wód. Obie te historie opowiadają o kradzieży czegoś boskiego z niebios – ognia w jednej opowieści, córki wiatru i bogini morza w innej, oraz czarnego kamienia z magicznymi mocami/obalaniu prawdziwych bogów w trzeciej – za każdym razem skutkiem jest niewiarygodnie destrukcyjna pogoda.


ciąg dalszy nastąpi…

 

Maj 2017

Bursztynowe Kompendium – Maj 2017

*


18260739_1889440261297129_365195472_o

photo ©Bluetiger


… czyli o opóźnieniach w przygotowaniu planowanych esejów, nowym kanale LMLa na YouTube, nowych odcinkach Astronomy, innych ciekawych wydarzeniach w fandomie PLIO, a także wstęp do nowej serii – Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia: W dużym skrócie.

Serdecznie zapraszam..

Niestety, stało się… odcinek o wiośnie, który zapowiadałem już jakiś czas temu nadal nie jest gotowy, podobnie jak tłumaczenie trzeciego odcinka Mitycznej Astronomii Lodu i Ognia autorstwa LMLa. Jednak to nie oznacza, że na Bursztynowym Kompendium nic się nie działo, ale o tym za chwilę.

Od mojego ostatniego wpisu (19.03) LML opublikował dwa odcinki Astronomy – trzecią i czwartą część serii The Weirwood Compendium:

  • Garth of the Gallows – opowiadający m.in. o Durranie Smutku Bogów i Elenei, Thorze, Odynie i Yggdrasil
  • In a Grove of Ash – skupiający się na Bloodravenie, Branie, a przede wszystkim czardrzewach.

Z kolei na kanale YT History of Westeros pojawiły się trzy odcinki:

Tymczasem Radio Westeros opublikowało:

Polecam również blog historyka Dr Stevena Attewella Race for the Iron Throne, zwłaszcza serię esejów Politics of the Seven Kingdoms, np. najnowszy odcinek o Reach.

Pozdrawiam świetnych ludzi z WesterosCraft – niestety nie mogę spędzać tam tak wiele czasu jakbym chciał… Zachęcam do rzucenia okiem na zdjęcia budowli z Westeros, obejrzenie filmików na kanale YouTube, a jeśli macie taką możliwość – odwiedzenia serwera.

Kilka przykładowych screenshotów: (rendery autorstwa Hala9007)

fbQtaXZ.jpg

image by Hal9007

x2bihau.jpg

image by Hal9007

4GEtECW.jpg

image by Hal9007

LML zamierza opublikować wszystkie odcinki Mythical Astronomy na swoim kanale na YouTube – na razie znajdziecie tam wszystkie odcinki serii The Bloodstone CompendiumSacred Order of Green Zombies, a także dwa pierwsze podcasty z The Weirwood Compendium. Zapraszam również do odwiedzenia strony LMLa na Facebooku, gdzie od czasu do czasu pojawiają się zapowiedzi odcinków, linki do ciekawych stron i materiałów, zdjęcia i polecane artykuły (np. na temat archeoastronomii i mitologii) – takie jak artykuł dotyczący badań Grahama Hancocka (którego chyba można porównać do Arcymaestra Marwyna).

Skoro wróciłem do tematu Mitycznej Astronomii, wyjaśnię o co chodzi z tą nową serią.

Mityczna Astronomia Lodu i Ognia: W dużym skrócie będzie serią streszczeń wszystkich odcinków, podcastów i filmów (także tych powstałych we współpracy z History of Westeros) – oczywiście, ja i WielkiMou planujemy przetłumaczyć całe eseje – jednak zdajemy sobie sprawę, że większą część naszej publiczności od jakichś ‘dziwnych’ rozważań na temat prehistorii Essos i Westeros interesuje to co Astronomia mówi o bohaterach PLIO, takich jak Bran, Jon Snow, Beric, Bloodraven i Daenerys.

W dużym skrócie będzie składać się z najważniejszych tez i hipotez, popartych najważniejszymi dowodami. Mamy nadzieję, że taka forma prezentacji przyciągnie nowych czytelników, których te odcinki zainteresują i sprawią, że sięgną po resztę serii.

W bocznym pasku pojawi się widget pokazujący status tego projektu.

Pierwszym odcinkiem W dużym skrócie będzie George R.R. Martin pisze współczesną mitologię (pełny tekst w języku polskim znajdziecie tutaj, a po angielsku tutaj)

Pozdrawiam,

Bluetiger