Kalendarz adwentowy – 9 grudnia 2017

9 grudnia 2017, sobota

Według Roberta Gravesa wiele mitologicznych opowieści ma swoje korzenie w prastarych archetypach, Króla Dębu i Króla Ostrokorzewu (Oak King and Holly King). Każdy z nich jest personifikacją połowy roku – ten pierwszy lata, zaś drugi zimy. W dni przesileń, letniego i zimowego bracia stają do walki. W grudniu wygrywa Król Dębu i dzień zaczyna się wydłużać, lecz w Dzień Śródlecia Król Ostrokrzewu znów wyzywa go na pojedynek i zwycięża. Jako przykłady mitologicznych bohaterów opartych na tym cyklu pór roku Graves podaje między innymi: Sir Gawaina i Zielonego Rycerza (o tej historii pisał również J.R.R. Tolkien), rudzika i strzyżyka oraz Rycerza Dębowego i Rycerza Ostrokrzewu z walijskiego mitu o bogini Creiddylad (rycerze walczą o jej rękę co roku, pierwszego maja, aż do końca świata i Dnia Sądu).

Graves zauważa, że w średniowieczu wiele elementów symboliki związanej z Królem Dębu zostało przeniesione na św. Jana Chrzciciela, którego wspomnienie przypada w tym samym czasie co letnie przesilenie. Jako, że ‘następcą’ św. Jana jest Jezus Chrystus, w tradycji ludowej skojarzono Go z Królem Ostrokrzewu (Boże Narodzenie przypada w okolicy zimowego przesilenia, angielska nazwa tej rośliny to holly, a wieniec z ostrokrzewu przywodzi na myśl koronę cierniową).

Ostatni Bohater i Król Ziarna LML zaproponował, że wątek Renly’ego i Stannisa jest oparty na cyklu Królów Dębu i Ostrokrzewu – Renly ginie z ręki Stannisa, który ‘panuje’ aż ‘odrodzi się’ jego brat – podczas Bitwy nad Czarnym Nurtem wojska Stannisa zostają pokonane przez armię z Reach, na której czele stoi Ser Garlan Tyrell, w zbroi zmarłego króla. Crowfood’s Daughter uważa, że również mity o Garthcie Zielonorękim i Szarym Królu są oparte na tych archetypach.

Wren-ly

Złotej Gałęzi opisane jest wiele zwyczajów, które Frazer nazywa ‘walką zimy z latem’ (np. wynoszenie Marzanny i topienie jej w rzece). Wśród nich znajduje się ‘polowanie na strzyżyka’ (wren).

Strzyżyk był nazywany ‘małym królem’, ‘królem żywopłotów’, ‘królem ptaków’ itp. Według legendy sprytny ptak zdobył ten tytuł podstępem. Bóg ogłosił, że królem zostanie ten ptak, który zdoła unieść się najwyżej nad ziemię. Wszystkie ptaki odpadały z konkursu, aż pozostał tylko wielki orzeł. Jednak, w pewnym momencie nawet on nie był w stanie wytrzymać ogromnego wysiłku i zaczął opadać. Wówczas spod jego skrzydeł wyleciał strzyżyk, ukryty tam przez cały czas.

W wielu regionach Europy istniał zwyczaj urządzania polowań na tego ptaka – symbolicznych lub dosłownych. Choć dokładne daty się różnią (pierwsza niedziela grudnia, Wigilia, Boże Narodzenie, Św. Szczepana – Wren Day, Nowy Rok), wszystkie te ceremonie mają miejsce zimą, w okolicy przesilenia.

Białej Bogini Robert Graves wyjaśnia, że strzyżyk to Król Zimy i Duch Starego Roku, podczas gdy rudzik (który w wielu legendach zabija krewniaka ukrywającego się w krzaku bluszczu) to Duch Nowego Roku. Zdaniem Gravesa słowo rudzik (ang. robin) jest podobne do łacińskiego robur (dąb) i pokrewnych wyrazów.

Imię Renly jest niezwykle podobne do angielskiego wren (strzyżyk)… Czy młody Baratheon ginący w swoim zielonym namiocie z ręki Stannisa to nawiązanie do właśnie tego zwyczaju?

Warto wspomnieć, że jednym z gwardzistów Renly’ego był Ser Robar Royce, zwany Robarem Czerwonym – a rudzik to przecież ‘Czerwonopierśny’ (redbreast). Czy jego śmierć z ręki Ser Lorasa, Zielonego Rycerza, który wstępuje później do Gwardii Królewskiej (symbolicznie staje się Innym, Rycerzem Zimy) to kolejny etap cyklu?

One thought on “Kalendarz adwentowy – 9 grudnia 2017

  1. Pingback: Kalendarz adwentowy – lista odcinków | The Amber Compendium of Myth

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s