Kalendarz adwentowy – 6 grudnia 2017

Szóstego grudnia po prostu nie mogłem napisać o czymś innym…


Podczas gdy sama postać świętego Mikołaja z Miry (który żył podobno na przełomie III i IV wieku) jest niemal na pewno historyczna, wiele elementów jego dzisiejszego wizerunku wydaje się czerpać z tradycji przedchrześcijańskich.

Najprawdopodobniej w wielu regionach Europy starsze zwyczaje i tradycje, zakorzenione w mitologiach i dawnych religiach zostały przeniesione na postać chrześcijańskiego świętego. Warto również wspomnieć, że wiele elementów dzisiejszego wizerunku tej postaci powstało, gdy w kultrze masowej doszło do wymieszania dwóch odzielnych osób: świętego Mikołaja i ‘Ojca Świąt’ (Father Christmas), czyli postaci będącej uosobieniem Świąt Bożego Narodzenia, powstałej w średniowieczu (Duch Świąt Obecnych z Opowieści wigilijnej Dickensa to właśnie taki Father Christmas).

Być może to właśnie tej syntezie zawdzięczamy liczne elementy, które wydają się pochodzć z mitologii i wierzeń nordyckich.

Na przykład, czy to przypadek, że ‘Święty Mikołaj’ (mam tu na myśli grubego, jowialnego jegomościa, ubranego w czerwony płaszcz i czapkę której nie powstydziłby się niejeden krasnal) jest tak bardzo podobny to Odyna z mitologii nordyckiej?

Według ludowych wierzeń, w okolicach zimowego przesilenia (Yule) na niebie ukazuje się widmowy orszak zjaw, znany jako Dziki Gon, na którego czele w wielu wersjach stoi Odyn, galopujący po niebie na swoim rumaku Sleipnirze. Ów koń ma osiem nóg… czy to przypadek, że właśnie tyle reniferów liczy orszak Mikołaja, który również lata po nocnym niebie w zimowe noce? Dzieci zostawiają Mikołajowi ciasteczka… a według niektórych podań, dzieci zostawiały na dworze przysmaki dla Sleipnira… Także imiona reniferów zdają się nawiązywać do mitologii, choćby ‘Donner’ (Dundar) i ‘Blitzen’, grzmot i błyskawica.

Straży Długiej Nocy LML pokazał, że ‘odpowiednikiem’ Świętego Mikołaja jest w Pieśni Lodu i Ognia Plama: piosenki Plamy kończą się zawsze rymowanką ‘oh, oh, oh’, czyli odwróconym ‘ho, ho, ho’. Sam okrzyk Mikołaja pochodzi z Niemiec, a dokładniej średniowiecznych przedstawień, gdzie właśnie taki dźwięk wydawał aktor przebrany za diabła wchodzący na scenę – wizerunek diabła pochodzi z wcześniejszych wierzeń, związanych z tzw. Dzikim Człowiekiem z Lasu (Woodwose). Wspomnę o nim w późniejszym odcinku Kalendarza. Podbne korzenie ma Krampus.

A właśnie takim ‘Dzikim Człowiekiem’ jest Plama, ubrany w zielono-czerwony strój, na którego głowie dzwonią dzwoneczki zawieszone na porożu.

(Warto wspomnieć, że Plama w niewyjaśniony sposób ocalał, gdy statek Lorda Steffona Baratheona zatonął… a Mikołaj z Miry jest właśnie patronem żeglarzy.)

Renifery Mikołaja mogą pochodzić od ‘Kozy Jul’ (Yule Goat), symbolu Yule, a w późniejszych czasach Bożego Narodzenia w Skandynawii. Obecnie po tym zwyczaju pozostała tradycja wieszania na choince słomianej kozy.

 

2 thoughts on “Kalendarz adwentowy – 6 grudnia 2017

  1. Pingback: The Advent Calendar – list of episodes | The Amber Compendium of Myth

  2. Pingback: Kalendarz adwentowy – lista odcinków | The Amber Compendium of Myth

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s