Kalendarz adwentowy – 4 grudnia 2017

4 grudnia 2017, poniedziałek

Jak wspomniałem we wczorajszym Wstępie, uważam, że w Pieśni Lodu i Ognia pojawiają się nawiązania do książki Roberta Gravesa pod tytułem Biała Bogini: Gramatyka historyczna mitu poetyckiego. W dzisiejszym odcinku Kalendarza omówię właśnie te nawiązania.

Robert Graves (1895-1985) był angielskim badaczemi mitologii, pisarzem i poetą, a także profersorem Oksfordu (w tym samym czasie co J.R.R. Tolkien, który w Listach wspomina o swojej znajomości z Gravesem).

Zdobył sławę dzięki dziełom takim jak: Ja, KlaudiuszKlaudiusz i Messalina oraz Mity greckie, a także Białej Bogini, która zapewne jest również jego najbardziej kontrowersyjną książką.

W tej pracy, zainspirowanej Złotą gałęzią Sir Jamesa G. Frazera, autor analizuje i omawia w niej różne mity, legendy, pieśni, poematy i wierzenia, głównie z Europy, ale również Bliskiego Wschodu. Proponuje, że czasach prehistorycznych dominowała religia oparta na kulcie księżycowej bogini, którą nazywał ‘Białą Boginią’, którą w późniejszych czasach wyprał kult bóstw słońca. Graves uważał, że słownictwo, metafory i symbole używane przez poetów, np. celtyckich bardów, wywodzą się właśnie z tej prawdawnej religii.

Według Gravesa ‘bogini’ była czczona w trzech aspektach,  Dziewicy, Matki i Staruchy (Maiden, Mother, Crone), które odpowiadały trzem ‘fazom’ księżyca: rosnącemu, pełni, malejącemu (waxing, full, wailing). Czasem dodawany jest również czwart aspekt, Nów (również zaćmienie?), reprezentujący śmierć (taka ‘poczwórna bogini’ może również reprezentować cztery pory roku).

Symbolem tej hipotetycznej religii jest ‘potrójny księżyc’:

Triple-Goddess-Waxing-Full-Waning-Symbol.svg

(Źródło: Wikipedia: Faza Księżyca)

Pieśń Lodu i Ognia

Najbardziej bezpośrednie nawiązanie do tej inspiracji George’a R.R. Martina odnajdujemy, jak to często bywa, w westeroskiej heraldyce. GRRM często ukrywa takie sprytne wskazówki w herbach pomniejszych rodów:

A Wiki of Ice and Fire, oto herb Rodu Harclayów, jednego z górskich klanów Północy:

Harclay1.png

Autor: Abjiklam

Kolejnym takim nawiązaniem jest Wiara Siedmiu, w której czczone są Dziewica, Matka i Starucha (nie znamy płci Nieznajmoego, może więc reprezentować Nów w wariancie z ‘poczwórną boginią’).

Uczcie dla wron, podczas podróży na Cichą Wyspę, z Septonem Meribaldem, Psem, Podrickiem oraz Ser Hylem Huntem, ma miejsce następująca scena:

[…] około południa pies zaczął szczekać i z trzcin wyszły trzy kobiety, które ofiarowały Meribaldowi wiklinowy kosz pełen małży. Dał każdej z nich po pomarańczy, choć na tym świecie małże były pospolite jak błoto, a pomarańcze rzadkie i kosztowne. Jedna z kobiet była bardzo stara, druga w zaawansowanej ciąży, a trzecia – dziewczyną świeżą i ładną jak wiosenny kwiatek. Gdy Meribald odprowadził je na bok, by wysłuchać ich grzechów, ser Hyle zachichotał. – Widzę, że towarzyszą nam bogowie… a przynajmniej Dziewica, Matka i Starucha. Podrick miał tak zdumioną minę, że Brienne musiała go zapewnić, iż to tylko trzy kobiety z bagien.

Uczta dla wron, Brienne V

Warto zwrócić uwagę na to, że małże to symbol lunarny, ponieważ zbiera się je podczas odpływu, związanego z księżycem.

Co mają na celu te nawiązania? Pokazanie czytelnikowi, że GRRM zna książkę Gravesa? Zasugerowanie, że niegdyś Pierwsi Ludzie też czcili księżycową boginię? (W ostatniej wizji Brana w Tańcu ze smokami widzimy kobietę, która może być kapłanką, która składa jeńca w ofierze przy użyciu sierpu – a więc lunarnego symbolu).

* W Reach istnieje Ród Gravesów, ale wiemy o nim zbyt mało, by stwierdzić, że to celowe nawiążanie do Roberta Gravesa.

 

 

 

One thought on “Kalendarz adwentowy – 4 grudnia 2017

  1. Pingback: Kalendarz adwentowy – lista odcinków | The Amber Compendium of Myth

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s